JEOPOLİTİK AÇIDAN MOLDOVA’NIN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜ ve BÖLGESEL-KÜRESEL AKTÖRLERİN ETKİSİ

Abstract

Etno-kültürel kimliğin korunması, bölgesel-ekonomik istikrar ve güvenlik, Moldova’nın toprak bütünlüğünü zorunlu kılmaktadır. Bölgesel-küresel aktörlerin çekişmesi, Moldova’nın toprak bütünlüğü sorununu uluslararası boyuta taşımıştır. Tarihi-etnik sınırların siyasi sınırlarla örtüşmemesi, 19. yüzyılda başlayan ve tarihi çekişmeler üzerine inşa edilmiş, sınır ötesinde varlık gösteren bölünmüş etnik yapı, Romen-Moldovan kimliğinin yarattığı ulusal kimlik belirsizliği, kaçakçılık, terör, ekonomik kaynaklı işsizlik ve dış göç, siyasi rejim tercihlerinin karşıtlığının yarattığı güvenlik ve istikrar zayıflığı, Moldova’nın toprak bütünlüğünü bozan jeopolitik faktörlerdir. Moldova’nın ekonomik çıkmazı, AB’ye girme ve Romanya ile birleşme fikrine götürürken, NATO’ya katılma arzusu da toprak bütünlüğünü koruma eğiliminin bir parçası olmuştur. Moldova’nın Gagavuzya ve Transdinyester bölgesi, toprak bütünlüğü önündeki diğer engelleridir. Bu iki bölge Rusya’ya yakınlık göstermekte, AB ve Romanya ile birleşme fikrine yaklaşım sergilememektedir. Tarihi bağları ve Gagavuz Türklerinin varlığı, Türkiye’nin Moldova jeopolitiğini de gerekli kılmaktadır. Moldova Anayasasının 11. Maddesindeki tarafsızlık ilkesi, sorunların taraflarca halledilmesi konusunda engel teşkil etmektedir. Çalışmada, Moldova’nın toprak bütünlüğünü bozan jeopolitik sorunları, tarihi-coğrafi bağlamda Rusya-Romanya-Ukrayna-Türkiye ve AB-NATO açısından ele alınmıştır. Moldova’nın tarihi bağlamda nasıl şekillendiğine bakılarak, bölgenin geleceğine dair tarihi analizler ile progressif ve reflektivist açıdan olası jeopolitik çözüm önerileri ve riskleri sunulmuştur. Çalışma sonucunda Moldova’nın toprak bütünlüğü için tek aktörlü değil, çok aktörlü jeopolitik çözümün olması gerektiği sonucuna varılmıştır. “Anahtar Kelimeler” başlığı koyu ve italik şekilde aşağıda görüldüğü gibi yazılmalıdır. Yine aşağıda görüldüğü üzere anahtar kelimeler italik yazılmalıdır, her bir anahtar kelime arasında virgül kullanılmalıdır.