Süt ineklerinde paratüberküloz prevalansının polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile saptanması

Abstract

Bu çalışma, Elazığ ve çevresindeki süt ineklerinde paratüberkülozun prevalansını tespit etmek amacıyla yapıldı. Rasgele olarak toplam 500 inekten toplanan süt numunelerinde hastalık etkeninin DNA'sim saptamak amacıyla Mycobacterium avlum subsp. paratuberculosis'e spesifik bir sekans olan IS900 ile kombine edilmiş bir Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PZR) kullanıldı. Metodun sensitivitesi, negatif olduğu bilinen süt örneklerine referens M. avlum subsp. paratuberculosis kültürünün bir seri sulandırmalarının (IxIO9-10 bakteri/tnl) karıştırılması ile saptandı. Bu örneklerden ekstrakte edilen DNA'lann PZR'de amplifikasyonu ve agaroz jeî elektroforezde analizinde l mi sütte yaklaşık 50 bakteri tespit edilebildi. Toplam 500 süt numunesinin incelenmesinde ise, 25 (%5) numune PZR'de pozitif olarak bulundu. Hastalığın ilçelere göre dağılımı incelendiğinde Keban ilçesindeki örneklerde hiç pozitif sonuç elde edilmezken, Karakocan ve Merkez köylerde sırasıyla %6.3 ve %6'lık prevalans değerleri elde edildi. Ancak hastalık prevalansı bakımından ilçeler arasındaki farklılık istatistiksel olarak önemli bulunmadı (p>0.05). Çalışmada ayrıca hayvanların yaşı, ırkı, döllenme tipi gibi parametreler ile ilgili toplanan veriler analiz edilerek paratüberküloz ile ilişkileri incelendi, ancak bu faktörlerle hastalık arasında istatistiksel bir ilişki saptanamadı (p>0.05). PZR pozitif süt numunelerinden hazırlanan pelet süspansiyonlarından mycobactin (4ml/litre) ilaveli Middîebrook THl l + OADC besi yerine yapılan ekim neticesinde 25 örneğin 17'sinde (%68) üreme tespit edildi. Hastalığın prevalansının, kültür bulguları dikkate alınarak hesaplandığında %3.4 (17/500) olduğu, ancak bu oran ile PZR'de elde edilen %5 arasındaki farkın istatiksel olarak önemli olmadığı belirlendi (p>0.05). Sonuç olarak bu çalışma, PZR tekniğinin subklinik paratüberkûlozun canlı hayvanlarda teşhisinde kültüre alternatif olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca bu çalışmada M. avlum subsp. paratuberculosis'in sütle önemli oranda atıldığının belirlenmesi, etkenin insanlardaki Crohn hastalığı ile ilişkisi olduğu ve yapılan birkaç çalışmada pastörizasyona dayanıklı olduğu ileri sürüldüğünden, paratüberkûlozun halk sağlığı yönünden de dikkate alınması gerektiğini ortaya çıkarmaktadır.