17. YÜZYILIN SONLARINDA KONYA’DA BAKIR PARA (MANKUR) KULLANIMI VE TEDAVÜLDEN KALDIRILMASIYLA ORTAYA ÇIKAN PROBLEMLER (1688-1691)

Abstract

Günlük alışverişlerde düşük fiyatlı maddeleri alırken akçenin çok yüksek kalması, Osmanlılardaeskiden beri ufaklık olarak bakır sikkelerin piyasaya sürülmesine neden olmuştur. Mankur olarak adlandırılanbu sikkeler için resmi vesikalarda “pul”, “mangur”, “mangır”, “fels” ve “fülus” isimleri de kullanılmıştır.1688 yılında darp edilen ve 1691’de tedavülden kaldırılan mankur, ilk Osmanlı bakır sikkelerindenfarklı bir özellik taşımaktadır. Bu dönemde darp edilen mankur ufak para ihtiyacı için değil, para ihtiyacı içindarp edilmiştir. Önceleri iki mankur bir akçeye rayiç sayılırken, halkın fazla itibar göstermesi üzerine birmankur bir akçeye rayiç sayılmıştır. Yani değersiz bir maden olan bakır ile değerli bir maden olan gümüş eşdeğer kabul edilmiştir. Bu durum herkesin alışverişini gümüş para ile yapmak istemesine ve mankurunitibardan düşmesine sebep olmuştur. Mankur büyük problemlere sebep olunca yoğun kalpazanlık faaliyetlerigerekçe gösterilerek tedavülden kaldırılmıştır.Bu çalışmada, 1683 Viyana mağlubiyetinden sonra Avusturya, Lehistan, Venedik ve Rusya’dan oluşan“Kutsal İttifak” devletleri ile savaşmak zorunda kalan Osmanlı Devleti’nin para yokluğuna bir çare bulmakiçin 1688’de başvurduğu tedbirlerden biri olan mankur (bakır para) darbı ve Konya’da kullanımı incelenmiş;mankur darbının nedenleri, tedavülü ve tedavülden kaldırılması ile Konya’da kullanımı ve sebep olduğu olaylarüzerinde durulmuştur.