KALENDERLİKTEKİ AHLAKİ İLKELERİN İSLAM FELSEFESİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

İslamiyet'in hızla yayılması Müslümanların kendi kültürleri dışından başka kültür, sosyal yapı ve dini inanışlar ile etkileşime girmelerine neden olmuştur. Bu durumla eş zamanlı olarak Hz. Muhammed'in vefatı sonrası İslam dünyasında yer alan mezhepsel ve siyasi çatışmaların getirmiş olduğu olumsuz atmosfer de insanları farklı arayışlara sevk etmiştir. Tüm bunlar sonucunda ortaya çıkan dini anlayışlar siyasi, itikadi, fıkhi, tasavvufi ve mistik olarak kategorize edilmektedir. Kalenderilik anlayışı da bu mistik anlayışlardan birisidir. Kalenderilik anlayışı yaklaşık olarak onuncu yüzyılda ortaya çıkmaya başlamış ve on ikinci yüzyıldan itibaren Cemaleddin Savi aracılığıyla sistemleşme sürecine girerek tasavvufi bir akım haline gelmiştir. Kendine has yaşam felsefesi ve ayinleri ile kısa zamanda dikkatleri üzerlerine çeken Kalenderi dervişler çok sayıda taraftar toplamışlardır. Kalabalık bir kitleye ve geniş bir coğrafyaya ulaşan bu dervişlerin eylemlerindeki amaçlar her dönem merak uyandırmıştır. Anahtar Kelimeler: İslam Felsefesi, Tasavvuf, Kalenderilik, Derviş, Mistik.

The rapid spread of Islam has led Muslims to interact with cultures, social structures, and religious beliefs outside their own. Simultaneously, the negative atmosphere created by sectarian and political conflicts in the Islamic world after the death of Prophet Muhammad has prompted people to engage in different pursuits. As a result, the emerging religious understandings are categorized as political, doctrinal, jurisprudential, Sufi, and mystical. The Kalenderi perspective is one such mystical understanding. The Kalenderi perspective began to emerge around the tenth century and, starting from the twelfth century through Cemaladdin Savi, entered a process of systematization, becoming a Sufi movement. Kalenderi dervishes, with their unique philosophy of life and rituals, quickly drew attention and gathered numerous followers. The goals behind the actions of these dervishes, who reached a large audience and a broad geography, have aroused curiosity in every era. Keywords: Islamic Philosophy, Sufism, Calendarism, Dervish, Mystical.