Doğu anadolu fay zonu üzerindeki hazargölü'nde yakalanan carassius gibelio'da ağır metal konsantrasyonlarının araştırılması

Abstract

Bu tez çalışmasında, Doğu Anadolu Fay Zonu üzerinde yer alan tektonik kökenli Hazar Gölü'nde avcılığı yapılan Carassius gibelio türünün farklı organlarında (deri, solungaç, kas, karaciğer, gonad) Pb, Zn, Cd, Cr, Cu gibi ağır metal konsantrasyonları belirlenerek ekosistem ve insan sağlığı açısından oluşturabilecek risklerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Balık örnekleri, mevsimsel derinliklere göre 40–55 mm göz genişliğine sahip monofilament ağlarla yakalanacaktır. Hazar Gölü'nde ayda iki kez su ve toprakta radon ölçümleri RAD7 cihazı ile yapılacak; her ay 6 balık örneği yakalanarak laboratuvara getirilecek, organları ayrılıp kurutularak ağır metal analizi için Yozgat Bozok Üniversitesi BİLTEM Laboratuvarına gönderilecektir. Çalışmada balıklardaki ağır metal birikimi Biyoakümülasyon Katsayısı (BAC) ile değerlendirilecek ve göl suyu-metal ilişkisi karşılaştırmalı olarak analiz edilecektir. Ayrıca tüketim kaynaklı sağlık risklerini belirlemek amacıyla EDI, THQ, HI ve CR risk indeksleri hesaplanacaktır. İstatistiksel analizlerde, farklı organlar ve su örnekleri arasındaki ağır metal seviyelerinin anlamlı farklılıklarını incelemek için ANOVA veya Kruskal–Wallis testleri uygulanacaktır. Göl suyunda ve balıklarda ağır metal birikimiyle birlikte daha önce araştırılmamış olması çalışmanın özgün değerini oluşturmaktadır. Elde edilecek bulgular, bölgenin ekotoksikolojik durumu ve insan sağlığı açısından olası risklerin değerlendirilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.

In this thesis, it is aimed to determine the concentrations of heavy metals, including Pb, Zn, Cd, Cr, and Cu, in different tissues (skin, gill, muscle, liver, and gonad) of Carassius gibelio inhabiting the tectonic-origin Lake Hazar, which is located on the East Anatolian Fault Zone, and to evaluate the potential ecological and human health risks associated with these contaminants. Fish samples will be collected seasonally using monofilament gillnets with mesh sizes ranging from 40 to 55 mm. Radon measurements in lake water and sediment will be conducted twice a month using a RAD7 detector. Each month, six fish specimens will be captured and transported to the laboratory, where their tissues will be dissected, dried, and sent to the BİLTEM Laboratory of Yozgat Bozok University for heavy metal analysis. The accumulation of heavy metals in fish tissues will be evaluated using the Bioaccumulation Coefficient (BAC), and the relationship between heavy metal concentrations in lake water and fish tissues will be analyzed comparatively. Furthermore, to assess potential health risks associated with fish consumption, the Estimated Daily Intake (EDI), Target Hazard Quotient (THQ), Hazard Index (HI), and Carcinogenic Risk (CR) will be calculated. For statistical analysis, one-way Analysis of Variance (ANOVA) or the Kruskal–Wallis test will be applied to determine significant differences in heavy metal concentrations among fish tissues and water samples. The novelty of this study lies in the simultaneous investigation of heavy metal accumulation in fish and its relationship with radon levels in Lake Hazar, a topic that has not previously been examined. The findings are expected to provide significant contributions to the assessment of the ecotoxicological status of the region and the potential risks to human health.