YUSUF HAS HACİB'İN KUTADGU BİLİG'İ VE NİZAMÜ'L-MÜLK'ÜN SİYASETNAMESİ IŞIĞINDA TÜRK HAKİMİYET ANLAYIŞI

Abstract

Yüksek Lisans Tezi YUSUF HAS HACİB'İN KUTADGU BİLİCİ VE NİZMÜ'L-MÜLK'ÜN SİYASETNAMESİ IŞIĞINDA TÜRK HÂKİMİYET ANLAYIŞI Yavuz ALTUNÖZ Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı 2005, Sayfa: 75+ VII Hâkimiyet, bir devleti devlet yapan en önemli unsurlardan biridir. Tarih boyunca milletler birçok devletler kurulmuşlardır. Her devlet kendi hâkimiyet anlayışını meydana getirmiştir. Dünyanın kadim milletlerinden olan Türkler, Bozkır kültürü ile İslam kültürünü kendine has bir şekilde birleştirmek suretiyle yeni bir hakimiyet anlayışı ortaya koymuştur. Bu anlayış içerisinde bulunan Türkler, etrafında bulunan milletlerin kültürlerinden ve devlet yapılarında da etkilenmişlerdir. Türklerin hakimiyeti Tanrıdan aldıklarına ve bu gücü tanrı adına kullandıklarına inanmakta idiler. Bu inanış aynı zamanda dönemin hakim inanışı olmakla beraber Türkler hükümdarlarına hiçbir zaman ulûhiyyet atfetmemişlerdir. Ayrıca Türklerde hükümdar' in yetkileri gerek töre gerekse meclis tarafından sınırlandırılmış olmasıyla da diğer çağdaşı olan milletlerin hakimiyet anlayışlarından farklıdır. Türklerde hakimiyet hakka hizmet için halka hizmet düsturu ile kullanılmıştır. Bu bağlamda Türklerin hakimiyet anlayışlarının diğer milletlerden farklı ve kendine has bir anlayış olduğunu söyleyebiliriz. Kutadgu Bilig ve Siyasetname adlı eserlerde de izlerini gördüğümüz Türk Cihan Hakimiyeti anlayışı Türklerin hakimiyet telakkilerinin temelini teşkil etmekte ve Türkler bu anlayış üzerine hayatlarını düzenlemektedirler. Anahtar Kelimeler: Hakimiyet, Hükümdar, Devlet, Kutadgu Bilig, Siyasetname.