Denizel Ortamlarda Oluşan Yumuşak Çökel Deformasyon Yapılarına Bir Örnek; KaymaOturma Yapıları, Kırkgeçit Formasyonu, KB Baskil, Elazığ

Abstract

Doğu Toroslarda yer alan Elazığ Tersiyer havzası Neotetis’in güney kolunun kapanması sırasında gelişen havzalardanbiridir. Bu havzada gelişen Kırkgeçit Formasyonu’nun (Orta Eosen-Oligosen yaşlı) Elazığ ili Baskil ilçesinin kuzeybatısındaki yüzlekleri genel olarak kalkarenit (Biyoklastik-litoklastik istiftaşı-vaketaşı), karbonat çamurtaşı ve alglimercanlı istiftaşı fasiyeslerinden oluşmaktadır. Bu fasiyesler düşük eğimli yamaç veüzerinde gelişmiş tepecik resiflerinitemsil etmektedir. Bu düşük eğimli yamaç fasiyesleri içerisinde 6 lokasyonda kayma-oturma yapıları tanımlanmıştır. Buyapılar yaklaşık 5 km kadar devamlılık göstermektedir. Bu çalışmada kayma–oturma yapıları ile ilişkili olarak hemgenişlemeli (normal faylar) hem de sıkışmalı (ters faylar) yapılar tanımlanmıştır. Metre-desimetre ölçeğinde tanımlanannormal faylar yamacın üst kısmında gözlenirken ters faylar lokal olarak yamacın etek kısmında gelişmiştir. Kayma-oturmayapılarından elde edilen veriler kayma hareketinin genellikle güney-güney doğuya doğru geliştiğini göstermektedir. Buhareket yönü denizin derinleşme yönüne uyumluluk göstermektedir. Söz konusu yapıları oluşturan deformasyonmekanizması sedimentin dayanımındaki geçici ve büyük azalmalar nedeniyle gelişen plastik davranış ile ilişkilidir. KırkgeçitFormasyonu genişlemeli yay-gerisi bir havzada oluşmuştur. Dolayısıyla havzayı etkileyen tektonizmaya bağlı sismikaktiviteler yumuşak çökel deformasyon yapılarının oluşumunda önemli tetikleyici mekanizmayı oluşturmuştur. Verilerindeğerlendirilmesi sonucu bölgede en az 6 veya daha büyük sismik aktivitelerin oluşmuş olabileceği belirlenmiştir.