Atatürk Baraj Gölü'nde yaşayan sazan balığı (Cyprinus carpio)'nın karaciğer ve kas dokusunda oksidan ve antioksidan biyobelirteçlerin mevsimsel değişimi

Abstract

Atatürk Baraj Gölü'nde dört farklı istasyondan (Gerger, Sitilce, Hosirge ve Samsat) ticari balıkçılık yoluyla elde edilen 640 adet sazan ( Cyprinus carpio ) örneği üzerinde mevsimsel araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, erkek ve dişi bireylerin karaciğer ve kas dokularında malondialdehit (MDA) düzeyleri ölçülmüş; nokta kaynaklı deşarja maruz kalan istasyonlarda MDA düzeylerinde anlamlı bir artış tespit edilmiştir. Bu bulgu, balıklarda kirliliğe bağlı oksidatif stresin mevsimsel ve bölgesel ölçekte önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. İstasyonlar karşılaştırıldığında, en düşük MDA değerleri referans istasyon olan Gerger'de, en yüksek değerler ise Sitilce ve Hosirge istasyonlarında belirlenmiştir. Tüm istasyonlarda süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSH-Px) ve glutatyon (GSH) düzeylerinin MDA ile ilişkili biçimde dalgalanarak oksidan-antioksidan dengesinin korunmasına katkıda bulunduğu belirlenmiştir. Antioksidan enzim aktiviteleri (SOD, GSH-Px ve GSH), dokuya, mevsime ve istasyona bağlı farklılıklar göstererek oksidatif strese karşı adaptif bir yanıt sergilemiştir. Sonuç olarak elde edilen bulgular, Atatürk Baraj Gölü'ndeki antropojenik baskıların balıklarda oksidan-antioksidan dengesini önemli ölçüde değiştirdiğini ve bu biyobelirteçlerin çevresel izleme çalışmalarında kullanışlı araçlar olduğunu göstermektedir