Modern Bürokratik Kurumlar ve Baskı Düzenleri

Abstract

Modern bürokratik kurumlar, işlevleri, iktidarları ve giderek büyüyen yapıları itibariyle çağımızın en merkezi kurumları arasında yer alırlar. İleri düzeyde akılcılık, biçimsellik ve etkinlik odaklı organize olan bu kurumlar, çalışanları kendi düzenlerine uymaya zorlarlar ve bu yolda, tipik bir zihniyet, tutum, davranış ve kimlik formları oluştururlar. Bunu gerçekleştirmek için de, çalışanlar üzerinde etkili bir denetim mekanizması kurarlar. Oluşturulan bürokratik değer ve davranış ölçüleri, sadece bürokratik alan ile sınırlı kalmamakta, bürokrasi dışına da yayılma eğilimi göstermektedir. Bundan dolayı pek çok sosyal bilimci, sosyal yaşam alanlarının giderek bürokratize olduğuna dikkatleri çekmekteler ve bundan kaygı duymaktadırlar. Çünkü, çalışma gibi çalışma dışı dünya da, böylelikle, etkinlik, rasyonalite, gözetim ve denetim kıskacına girmektedir. Bu yazıda, modern kurumların hem çalışanlar hem de genel toplum üzerinde kurdukları baskı ve yabancılaştırıcı etkilere temas edilmektedir.