TURHAL’DA (TOKAT) SANAYİ FAALİYETLERİ

Abstract

Bölümü'nde Yeşilırmak Havzası'ndaki Türkiye'nin en büyük tektonik sistemlerinden biri KAF (Kuzey Anadolu Fay Zonu) üzerinde gelişmiştir. Turhal; morfolojik bakımdan bir ova üzerinde gelişmiş ve 2013 yılı verilerine göre 62.596 şehir nüfusuna sahip, hizmet fonksiyonun ağırlıkta olduğu bir yerleşmedir. Sanayi fonksiyonu araştırma alanında şehirleşmeyi başlatan temel faktördür ancak günümüzde şehrin ikinci önemli fonksiyonudur. 1930-1939 yılları arasında Türkiye'nin sanayileşme konusundaki ilk adımlarından biri olan Turhal Şeker Fabrikası ile alanda modern sanayi başlamıştır. Başlangıçta tarıma dayalı bir sanayi tipinin hâkim olduğu alanda zaman içerisinde sanayi faaliyetleri; makine, taşa toprağa dayalı sanayi ve tekstil sanayi olmak üzere başlıca üç ayrı kolda gelişmiştir. Araştırma alanında sanayi faaliyetlerinin gerçekleşmesini iki faktör sağlamıştır. Bunlardan ilki coğrafi özelliklerinin sunduğu avantajlardır. İkincisi ve en önemlisi ise teşviklerdir. Bir kamu yatırımı olan şeker fabrikasının kuruluşundan sonra araştırma alanı 1973 ve 2004 yıllarında teşvik bölgeleri içerisinde yer almıştır. Bu nedenle 1970'li yıllarda şehirde taşa toprağa dayalı sanayi, 2000'li yıllarda ise tekstil sanayi hızla gelişmiştir. Ancak aldığı teşvikler, coğrafi konum, ulaşım şartları, potansiyel zenginliklerine rağmen sanayi Turhal'da istenilen düzeye ulaşamamıştır. Rekabet fazlalığı ya da haksız rekabet, ara eleman sıkıntısı, talep istikrarsızlığı, teknoloji eksikliği, nitelikli işçi problemi, ham maddede kalite sorunu gibi nedenler bu durum üzerinde etkili olmuştur. Tüm bunlar Turhal'ın bir sanayi şehri olmasını engellemiş ve sanayinin hizmet sektöründen sonra 2.sırada yer almasına sebep olmuştur