Elazığ-Harput Yöresine Ait Harput Peşrevinin Form, Ritim ve Makamsal Açıdan İncelenmesi

Abstract

Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat bölümünde bulunan Elazığ ilinin eski şehir merkezi olan Harput, yüzlerce yıllık bir Anadolu yerleşkesi olup sayısız medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Yüzyıllardan beri gelişerek günümüze kadar ulaşan Elazığ-Harput musikisinin makam, usul ve form bakımından zengin bir çeşitliliğe sahip olup Türk Müziği içerisinde önemli bir kültür hazinesini oluşturduğu bilinmektedir. Bu çalışmada TRT repertuvarına kayıtlı Harput yöresine ait sözsüz ve yöresel müzik icrasında fasılların başında çalınması gelenek haline gelmiş bir eser olan Harput Peşrevinin (Paşa Göçtü Havası) form, ritim ve makamsal özellikleri bakımından incelemesi yapılmıştır. Araştırma verileri elde edilirken literatür ve belgesel kaynak tarama yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilerek somut veriler ortaya konmuştur. Harput yöresi ile ilgili olarak musiki kaynakları incelendiğinde nicelik bakımından sözlü eserlerin daha çok olduğu saz eserleri olarak ise sadece Harput peşrevi adıyla bir adet eserin günümüze geldiği görülmüştür. Bu eserin Türk Müziği saz eserleri formlarından peşrev formu özellikleri ile pek çok yönden benzemediği medhâl formu özellikleri ile daha çok örtüştüğü tespit edilmiştir.