YÜKSEK GERİLİM İZOLATÖRLERİNDE YÜZEYSEL KAÇAK AKIMLARIN ANFIS İLE HESAPLANMASI

Abstract

gerilimi altında çalışan yüksek gerilim izolatörleri çevre şartlarından olumsuz etkilenirler. Bu etkilenme neticesinde izolatör yüzeyindeki kir tabakası iletken hale gelerek kaçak akımların oluşmasına sebep olur. Bu kaçak akımlar yağmur, nem vb. durumlarda artarak yüzeysel atlamaları oluştururlar. Bu durum, istenmeyen enerji kesintileri ve ekonomik kayıplar meydana getirmektedir. Yüksek gerilim izolatörlerinin izolasyon vazifesini yeterli bir şekilde yapabilmeleri için izolatör yüzeyindeki kaçak akımları azaltıcı tedbirler almak önem arz etmektedir. Bunun için izolatör yüzeyindeki farklı kir durumlarına göre kaçak akımları tespit etmek gerekir. Laboratuvar ortamında izolatör yüzeyindeki kaçak akımları tespit etmek her zaman mümkün olmadığından farklı yöntemlere ihtiyaç duyulmuştur. Yüzeysel atlama mekanizmasının kompleks oluşu atlama olayının matematiksel izahını zorlaştırmaktadır. Bu sebeple kirli izolatörlerin matematiksel modellenmesinde bazı kabullere ihtiyaç duyulmuştur. Bu çalışmada yüzeysel atlama probleminin çözüm yolları üzerinde durulmuştur. Yüksek gerilim izolatörlerinin kaçak akımlarının, temiz ve kirli durumlar için nasıl değiştiği gözlenmiş, kirlenme atlaması probleminde akıllı yöntemlerin kullanılabilirliği araştırılmış ve yüzeysel kaçak akımlar Karınca Koloni Algoritması ve ANFIS yöntemiyle hesaplanmıştır. Öztürk' ün doktora çalışmasındaki deneysel sonuçlar, Karınca Koloni Algoritması ve ANFIS sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yüksek Gerilim İzolatörü, Kirlenme Atlaması, Dinamik Ark Modeli, Karınca Koloni Algoritması, Adaptif Bulanık Mantık Çıkarım Sistemi.

High voltage insulators operating under operating voltage are adversely affected by environmental conditions. This effect also makes the dirt layer on an insulator surface conductive, which causes leakage currents. Rain and humidity etc. increase these leakage currents, which, in turn, cause surface flashovers. This leads to power failures and economic losses. It is important to take measures to reduce the leakage currents on an insulator surface in order to ensure that high voltage insulators perform effectively. To achieve this, it is necessary to determine the leakage currents on the insulator surface depending on different dirt conditions. Different methods are needed to determine leakage currents on an insulator surface as it is not always possible to do it in the laboratory environment. The complexity of the surface flashover mechanism is what makes its mathematical solution difficult. Some assumptions are therefore needed for the mathematical modeling of dirty insulators. This study addresses the solutions of the surface flashover problem. This study examines how leakage currents of high voltage isolators change depending on clean and dirty conditions, investigates the usability of intelligent methods in the pollution flashover problem, and calculates the surface leakage currents using the Ant Colony Algorithm and the ANFIS method. Experimental results in Öztürk's doctoral thesis were compared with Ant Colony Algorithm and ANFIS results. Key Words: High Voltage Insulator, Pollution Flashover, Dynamic Arc Model, Ant Colony Algorithm, Adaptive Fuzzy Inference Systems.