İSAJON SULTON'UN "BOQİY DARBADAR" (ÖLÜMSÜZ DERBEDER) ADLI ROMANIN DİL İNCLEMESİ (GİRİŞ-İNCELEME-METİN)

Abstract

Bugün Özbekistan'ın resmî dili olan Özbek Türkçesi Güneydoğu / Karluk grubu Türk lehçelerindendir. Özbek Türkleri uzun yıllar siyasi baskılara maruz kalmış nihayetinde Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla 29 Aralık 1991 yılında bağımsızlıklarına kavuşmuşlardır. Bununla birlikte Özbek Türkçesi de resmî dil olmuş ve Özbek âlimler geç dönemde yazı dili hâline gelen dillerini geliştirmek için birçok eser vermişlerdir. Bu çalışmada çağdaş Özbek yazarlardan İsacan Sultan'ın "Boqiy Darbadar" (Ölümsüz Derbeder) adlı romanı dil malzemesi olarak kullanılmış, romandan hareketle Özbek Türkçesinin ses bilgisi, şekil bilgisi ve kelime türleri bakımından incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünün giriş kısmında Özbek adı, Özbek Türklerinin tarihi, dili, edebiyatı ve Özbekistan Cumhuriyeti hakkında bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde, ses bilgisi, şekil bilgisi ve kelime türleri, metinden hareketle örneklerle açıklanarak verilmiştir. Üçüncü bölümde ise incelenen esere yer verilmiştir. Çalışma sonunda ise bibliyografya ve öz geçmiş yer almaktadır.

Today, Uzbek Turkish, the official language of Uzbekistan, belongs to the Güneydoğu / Karluk group of Turkic dialects. Uzbek Turks were subjected to political pressure for many years and finally gained their independence on 29 December 1991 with the collapse of the Soviet Union. However, Uzbek Turkish has also become an official language, and Uzbek scholars have contributed many works to improve their language, which has become a written language. In this study, the novel of one of the contemporary Uzbek writers, Isacan Sultan, named "The Eternal Darbadar" (The Deathless Derbeder) was used as language material, and the analysis of Uzbek Turkish in terms of sound and image knowledge, word types was made based on the novel. In the introduction of the first part of the work, there is information about the Uzbek name, the history, language, literature of the Uzbek Turks and the Republic of Uzbekistan. In the second part, sound knowledge, image knowledge and word types are explained with examples from the text. In the third part, the analyzed work is presented. At the end of the work, there is a bibliography and biography.