SORU FORMÜLASYON TEKNİĞİNİN İLKOKUL ÖĞRENCİLERİNİN SORU SORMAYA YÖNELİK TUTUMLARINA ETKİSİ (İÇ İÇE KARMA DESEN ÖRNEĞİ)

Abstract

Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri dersinde Soru Formülasyon Tekniğine uygun düzenlenmiş etkinliklerin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin soru sorma tutumları üzerindeki etkisini belirlemek ve bu tekniğin sınıf içi öğretim süreçlerine yansımalarını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, karma yöntem araştırma desenlerinden iç içe karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet okulunda dördüncü sınıfta öğrenim gören 18 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel verileri "Kişisel Bilgi Formu" ve "Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği" aracılığıyla elde edilirken; nitel veriler ise "Katılımlı Gözlem Formu", "Öz Değerlendirme Formu" kullanılarak sınıf içi gözlemler, öğrenci görüşleri ve etkinlik süreçlerine dair alan notları yoluyla toplanmıştır. Araştırma, tek grup ile gerçekleştirilmiş, sekiz hafta süresince Soru Formülasyon Tekniğine dayalı etkinlikler uygulanmıştır. Uygulamalar sonucunda, Soru Formülasyon Tekniğinin öğrencilerin soru sormaya yönelik tutum puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artışa yol açtığı görülmüştür. Uygulama süreci boyunca ve sonrasında yapılan gözlemler, öğrencilerin soru sormaya yönelik tutumlarında olumlu yönde bir değişim yaşandığını ortaya koymuştur. Sekiz haftalık gözlemler incelendiğinde Soru Sormaya Yönelik Tutum Ölçeği'nin kaygı boyutunda kodların azaldığı, açıklık boyutunda ise hem sayıca hem de nitelik açısından artış meydana geldiği belirlenmiştir. Soru Formülasyon Tekniği uygulamalarının öğrencilerin soru sorma kaygılarını belirgin biçimde azalttığı; merak ve açıklık düzeylerini yükselttiği; nicelik ve nitelik bakımından zengin, üst düzey sorular üretilmesini sağladığı; sorgulamayı sınıf dışı gerçek yaşam sorunlarına transfer edilebilir hâle getirdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca araştırmada bu tekniğin cinsiyete dayalı bariyerleri kaldırarak demokratik, kapsayıcı bir sınıf kültürü oluşturduğu ve sınıf yönetiminin büyük ölçüde öğrenciye geçtiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar, Soru Formülasyon Tekniğinin öğrenci merkezli öğrenmeyi teşvik eden etkili bir yöntem olduğunu ve fen bilimleri dersinde sorgulama kültürünü desteklediğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Soru formülasyon tekniği, Soru odağı, Tutum, Soru sorma tutumu, Fen bilimleri dersiThe aim of this study is to determine the effect of activities designed in accordance with the Question Formulation Technique on fourth-grade primary school students' attitudes toward asking questions in science classes and to reveal how this technique is reflected in classroom instructional processes. In line with this aim, the study employed an embedded mixed methods research design. The study was conducted during the 2024–2025 academic year with 18 fourth-grade students enrolled in a public elementary school. Quantitative data were collected using a "Personal Information Form" and the "Attitude Towards Question-Asking Scale," while qualitative data were gathered through "Participant Observation Forms," "Self-Assessment Forms," and field notes based on classroom observations, student opinions, and activity processes. The research was carried out with a single group, and activities based on the Question Formulation Technique were implemented over an eight-week period. As a result of the implementations, it was found that the Question Formulation Technique led to a statistically significant increase in students' attitude scores toward question-asking. Observations conducted during and after the intervention process revealed a positive shift in students' attitudes toward asking questions. Analysis of the eight-week observation data showed a decrease in codes related to anxiety, and both a quantitative and qualitative increase in codes related to openness. The Question Formulation Technique practices were observed to significantly reduce students' anxiety about asking questions, enhance their curiosity and openness, and support the generation of rich, high-level questions in terms of both quantity and quality. Moreover, it was found that students were able to transfer their inquiry skills to real-life problems outside the classroom. Additionally, the study concluded that this technique helped eliminate gender-based barriers, fostered a democratic and inclusive classroom culture, and enabled a substantial shift of classroom management responsibilities to the students. These findings indicate that the Question Formulation Technique is an effective method for promoting student-centered learning and supports the development of an inquiry-based culture in science education. Key Words: Question formulation technique, Question focus, Attitude, Question asking attitude, Science lesson