OKUMA STRATEJİLERİNE İLİŞKİN ÜST BİLİŞSEL FARKINDALIĞIN SOSYAL BİLGİLER AKADEMİK BAŞARISINA ETKİSİ: BİR YOL ANALİZ MODELİ

Abstract

Bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin okuma stratejileri üst bilişsel farkındalık düzeylerinin sosyal bilgiler akademik başarısına etkisini incelemektir. Araştırmanın verileri kolayda örneklem yöntemi ile 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde Elazığ ilinde bulunan 3 devlet okulundan elde edilmiştir. Araştırmada okuma stratejilerine ilişkin üst bilişsel farkındalık verileri, Okuma Stratejileri Üstbilişsel Farkındalık Envanteri ile toplanmıştır. Öğrencilerin sosyal bilgiler akademik başarılarının ölçülmesinde okul notları kullanılmıştır. Araştırma verileri, SPSS 23.0 ve AMOS 20.0 istatistik programları ile analiz edilmiştir. Araştırma hipotezlerinin sınanmasında yapısal eşitlik modellerinden yol (path) analizi ile test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda verilerin yapısal eşitlik (path) analizi varsayımlarını sağladığı bulgulanmıştır. Araştırmada yapılan (path) analizi sonucunda modele ilişkin uyum indekslerin genelinin mükemmel düzeyde olduğu görülmüştür. Model sonuçlarına göre genel okuma stratejileri ve okuma stratejilerini destekleme alt boyutlarının sosyal bilgiler akademik başarısı üzerinde etkisinin olmadığı saptanmıştır. Buna karşın problem çözme stratejisinin sosyal bilgiler akademik başarısını pozitif yönde etkilediği bulgulanmıştır. Bununla birlikte ev kitaplığı ile bir yılda okunan kitap sayısı değişkenlerinin problem çözme stratejisini pozitif etkilediği görülmüştür. Cinsiyet değişkeni açısından ise kız öğrenci olma durumunun problem çözme stratejisini pozitif etkilediği saptanmıştır. Ancak öğrencilerin sosyal medya kullanım süresinin artması problem çözme stratejisini negatif etkilediği araştırmanın diğer bir önemli sonucudur.The aim of this study is to examine the effect of middle school students' reading strategies metacognitive awareness levels on their social studies academic achievement. The data of the study were obtained from 3 public schools in Elazig province during the 2023-2024 academic year with the convenience sampling method. In the study, metacognitive awareness data on reading strategies were collected with the Reading Strategies Metacognitive Awareness Inventory. School grades were used to measure students' academic achievement in social studies. The research data were analyzed with SPSS 23.0 and AMOS 20.0 statistical programs. The research hypotheses were tested with path analysis from structural equation models. As a result of the analysis, it was found that the data met the assumptions of structural equation (path) analysis. As a result of the path analysis, it was seen that the fit indices related to the model were at an excellent level. According to the model results, it was found that global reading strategy and supporting reading strategies sub-dimensions had no effect on social studies academic achievement. On the other hand, it was found that problem solving strategy positively affected social studies academic achievement. In addition, the variables of home library and the number of books read in a year were found to positively affect problem solving strategy. In terms of gender variable, it was found that being a female student positively affected the problem solving strategy. However, another important result of the study was that the increase in the duration of social media use negatively affected the problem solving strategy. In addition, all independent variables in the model indirectly affected social studies academic achievement via problem solving strategy.