ENGİZEK DAĞI VE ÇEVRESİNİN (KAHRAMANMARAŞ) JEOMORFOLOJİSİ

Abstract

Bu çalışmada Engizek Dağı'nın jeomorfolojik özellikleri incelenmiştir. Çalışma alanı Akdeniz Bölgesi'nin Adana Bölümü'nde yer alır. Saha idari olarak Kahramanmaraş il sınırlarının içerisinde kalmaktadır. Çalışma alanı, kuş uçuşu doğu-batı istikametinde yaklaşık olarak 40 km, kuzey-güney istikametinde ise 20 km uzunluğa sahiptir. Çalışma esas itibarı ile arazi gözlem ve incelemelerine dayanmaktadır. Bunun yanında haritaların üretilmesi aşamasında Uzaktan Algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemlerinden (CBS) de faydalanılmıştır. Sahada belirlenen ve tespit edilen jeomorfolojik şekil ve birimler haritalanmış ve yorumlanmıştır. Toros orojenik kuşağı içerisinde yer alan Engizek Dağı, Güneydoğu Toroslar'ın en batıdaki bölümünde yer alır. Arabistan Levhası'nın güneyden kompresif hareketi sonucu sıkışarak yükselmeye maruz kalan sahada faylar, antiklinaller ve senklinallerin yanı sıra bindirmeler sonucu meydana gelmiş şaryajlar da mevcuttur. Jeolojik ve jeomorfolojik özellikler bakımından zengin olan çalışma sahasında dağlık alanlar, platolar ve taban arazilerinden oluşan ana jeomorfolojik birimler ayırtlanarak açıklanmıştır. Ayrıca jeomorfolojik şekillerden karstik şekiller (lapya, dolin, uvala, polye, mağara) tespit edilmiş olup, çalışma sahasında farklı şekil ve oluşuma sahip olan dolinler yeni sınıflandırma yöntemi baz alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. Sahada en belirgin şekillerden bir diğeri de kuşkusuz buzul şekilleridir. Pleyistosen döneminde gerçekleşen (muhtemelen Würm) buzullaşma koşullarından etkilenmiş olan sahada 2300 m yükseltisinden sonra buzul şekillerine rastlanılmaktadır. Sahanın litolojik yapınsın kalkerlerden oluşması mikro buzul aşınım şekillerinin izlerinin silinmesine neden olmuştur. Çalışma alanında buzul vadileri, moren depoları, sirkler tespit edilmiş ve haritalanarak yorumlanmıştır.

This study is investigated geomorphological feature of Engizek Mountain. Field area is located in the Adana part of the Mediterranean Region. The area is found in border Kahramanmaraş province. The study area is lenght in the east-west direction approximately 40 km and in the north-south direction 20 km. The study is essentially based on field observations and studies. In addition, remote sensing and geographic information systems (GIS) have been utilized in the process of producing maps. Also geomorphologic shapes established in the field are mapped and interpreted. Engizek Mountain in Taurus orogenic belt, is located in the westernmost part of the Taurus Mountains. The area is exposed to uplift the southerly compressive movement of the Arabian Plate, found faults, anticlines and synclines as well as overthrust. The field study where are rich with regard to geological and geomorphological features, the main geomorphological units which are composed of mountainside, plateaus and bottom lands are expressed by differentiation. In addition, carstic shapes (lapies, doline, uvala, polje, cave) is identified in the area. Besides, dolines having different shapes and formations have been tried to be explained base on the new classification method. One of the most distinctive morphology in the research is undoubtedly the glacial shapes. During the Pleistocene period (probably Würm), the area affected by glacial conditions and after the elevation 2300 m glacial forms are encountered. The lithological structure of the site is made up of limestones, causing the traces of micro-glacial erosion patterns to be erased. In the study area, glacier valleys, moraine deposits, cirques were identified and mapped.