ELÂZIĞ İLİNDE İCRA EDİLEN GELENEKSEL HALK OYUNLARI MÜZİKLERİNİN AREL-EZGİ-UZDİLEK SES SİSTEMİNDE İNCELENMESİ

Abstract

Elâzığ-Harput yöresine ait geleneksel halk oyunları müziklerinin Arel-Ezgi-Uzdilek ses sistemi çerçevesinde analiz edildiği bu tez, kültürel mirasın korunması ve Türk müziği nazariyatının bölgesel müziklerdeki geçerliliğini ortaya koyma açısından önemlidir. Geleneksel müziklerin toplumsal hafıza ve kimlik açısından taşıdığı değere dikkat çeken çalışma, Elâzığ yöresine özgü halk oyunları müziklerini makam, perde ve ritmik yapı bakımından incelemiştir. Araştırmada, bu müziklerin teorik sistemle ne ölçüde örtüştüğü değerlendirilmiş; böylece nazari sistemlerin halk müziğine uygulanabilirliği sorgulanmıştır. Çalışmada değerlendirilen müziklerin ses frekansları, makamları ve ritmik özellikleri detaylı biçimde ele alınmıştır. Tez kapsamında Delilo, Temurağa, Fatmalı, Büyük Ceviz, Çayda Çıra, Çepik, Dik Halay, Avreş, Ağır Halay ve Keçike gibi oyun havaları incelenmiştir. Araştırma, halk müziğinin akademik çerçevede değerlendirilmesini sağlayarak hem müzikoloji literatürüne katkıda bulunmakta hem de yerel müzik kültürünün gelecek kuşaklara doğru biçimde aktarılmasına zemin hazırlamaktadır. Ayrıca geleneksel müziklerin eğitim süreçlerine entegrasyonu açısından da kuramsal bir temel oluşturma potansiyeli taşımaktadır.

This thesis analyzes the traditional folk dance music of the Elazığ-Harput region within the framework of the Arel-Ezgi-Uzdilek sound system, highlighting its significance in terms of both cultural heritage preservation and the applicability of Turkish music theory to regional musical practices. Emphasizing the cultural and mnemonic value of traditional music, the study examines Elazığ's local dance tunes in terms of modal structure (makam), pitch (perde), and rhythmic patterns. The extent to which these musical elements align with the theoretical system is evaluated, thus questioning the applicability of the Arel-Ezgi-Uzdilek model to Turkish folk music. The thesis provides a detailed analysis of pitch frequencies, modal structures, and rhythmic characteristics of selected dance pieces. The repertoire analyzed includes well-known folk dances such as Delilo, Temurağa, Fatmalı, Büyük Ceviz, Çayda Çıra, Çepik, Dik Halay, Avreş, Ağır Halay, and Keçike. By situating these musical practices within an academic framework, the study contributes to ethnomusicological literature and supports the accurate transmission of local music culture to future generations. Moreover, the research offers a theoretical foundation for integrating traditional music into formal education processes, thereby reinforcing the continuity of intangible cultural heritage within academic and pedagogical contexts.