SİVRİCE-GÖZELİ (ELAZIĞ) CİVARI DRENAJ JEOKİMYASI

Abstract

Bu çalışma kapsamında Gözeli-Sivrice (Elazığ) civarı drenaj jeokimyası çalışması yapılmıştır.Bölgede yaşlıdan gence doğru, Permo-Karbonifer yaşlı Pütürge Metamorfitleri, Jura-Alt Kretase yaşlı Guleman Ofiyolitleri, Üst Kretase yaşlı Elazığ Magmatitleri, Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı ve Kuvaterner yaşlı alüvyonlar görülmektedir. Çalışma alanı KD-GB uzanımlı Doğu Anadolu Fay zonu üzerinde bulunan Kürk Dere ve Iringil Dere ve kollarını kapsamaktadır. Fe, Mn, Cu cevherleşmeleri, Canuşağı Köyü'nün güneydoğusunda ve Maden Karmaşığı'nın çamurtaşları içerisinde mercek şeklinde bulunmaktadır. Başlıca cevher mineralleri hematit, piroluzit, pirit, azurit, malahit ve limonittir.İnceleme alanında 53 farklı örnek noktasından alınan dere kumu örnekleri farklı tane boylarında elenerek (-80 ve -200 mesh) iki farklı çözündürme yöntemi ile analiz edilmiştir. -200 mesh tane boyunda ikinci yöntemle yapılan analizlerde (3HCI-HNO3 ve HF- HNO3?HCI) diğer yönteme oranla Au değerleri hariç metal konsantrasyonlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Tane boyu küçüldükçe metal içeriğinin arttığı tespit edilmiştir. Tane boyu küçüldükçe metal içeriğinin artması metallerin iyon değişim kapasitesine ve adsorbsiyon özelliğine bağlı olmalıdır. Pozitif korelasyon katsayıları dikkate alındığında metal dağılımlarının 1) Ni-Co-Cu, 2) Mo-Zn-Ag-Ba-Cd ve 3) Fe-Mn-Ti-V-As-Sb-Sc olmak üzere üç grup içerisinde gruplandığı ve Fe, V, Ti ve Cd değerlerinin bütün NTE ile yüksek pozitif korelasyon gösterdiği belirlenmiştir.Çalışma alanında Kızılpara Dere civarında yüksek anomali gösteren elementler (As, Cd, Pb, Sb ve Se) varlığı, belirlenen bakırlı demir cevherleşmelerinden kaynaklanmaktadır. Farklı kollarda varlığı tespit edilen As, Cd, Pb, Sb ve Se anomalileri, Köy Dere, Gök Dere, İringil Dere civarında da muhtemel cevherleşmelerin olduğunu düşündürmektedir.Anahtar Kelimeler: Dere kumu, Gözeli, jeokimya, Sivrice

This study includes drainage geochemistry of Gözeli vicinity. Geological units of the study area are represented from old to young by Pütürge Metamorfits (Permo-Carboniferous); Guleman Ophiolites (Jurassic-Lower Creataceous); Elazığ Magmatits (Upper Cretaceous); Maden Complexs (Middle Eocene) and Alluvium (Quaternary).Drainage systems are accur Kürt Stream and İringil Stream which are located on East Anatolian Fault Zone (NE-SW). The known Fe, Mn, Cu mineralizations were observed in the South east of Canuşağı Villiage as lensoid and stratiform bodies in mudstone from Maden Complex. The main are minerals are pyrolusite, hematite, pyrite, limonite and carbonate minerals of copper.Stream sediments samples were taken from the study area, and a total of 53 samples were sieved to two different size fraction (-80 and -200 mesh). Two digestion methods(3HCI-HNO3 ve HF- HNO3?HCI) were used to elements analysis by ICP-OES methods. Both methods were correlated and higher concentrations of nearly all elements except for Au are typically found in the finest grain (size fraction, -200 mesh). It shows that the high metal concentrations in fine size fractions may be associate with ion exchanged capacity and adsorbed of metals.According to possitive correlation coefficients were detected three groups of metal distributions. 1) Ni-Co-Cu 2)Mo-Zn-Ag-Ba-Cd 3) Fe-Ti-V-As-Sb-Sc. Especially, high possitive correlation coeficients were detected between Fe, V, Ti, Cd and REE (Rare Earth Elements).In the study area, high geochemical anomalies (As, Cd, Sb, Se) mainly in the ephemeral streams, extend several hudreds of meters downstream from the known Cu-Fe mineralization. The other anomalies were detected arund of unknown mineralizations tribulate of the Gök, Köy and İringil streams.These results may indicate probably Cu, Fe, Mn mineralizations in the Köy Dere and Gök Dere area.Key Words: Geochemistry, Gözeli, Sivrice, Stream sediment