KARATAŞ TEPE (MEŞELİKÖY-ELAZIĞ) ASİDİK VOLKANİK KAYAÇLARIN PETROGRAFİK VE JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ

Abstract

Çalışma konusu olarak seçilen birim, Elazığ'ın kuzeyinde, Elazığ-Pertek feribot iskelesi yakınında bulunan Karataş tepe ve Keban Barajı göl alanı içeresindeki üç küçük adayı oluşturan Neojen yaşlı asidik volkanik kayaçlardır. Bu volkanik kayaçlar, çalışma alanının güneybatısında (Toraman köyü çevresi) ve kuzeyinde (Pertek tarafı) geniş yayılımlı olan ve bazik-ortaç bileşimli Neojen volkanitlerinden coğrafik olarak bağlantısız ve farklı bir morfoloji oluşturacak şekilde dar bir alanda yüzeyleme göstermektedir. Bölgede, Senomaniyen yaşlı Elazığ magmatitleri, Orta Eosen-Üst Oligosen yaşlı Kırkgeçit formasyonu ve Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı volkanik kayaçlar bulunmaktadır. Volkanitlerde yapılan petrografik çalışma sonucunda önemli oranda alterasyon gösteren örneklerin andezit ve dasit bileşiminde olduğu belirlenmiştir. Genellikle porfirik dokulu, plajiyoklas-sanidin fenokristalli ve fenokristal oranı oldukça yüksektir (%25-75). Magma karışımını gösteren dengesizlik dokularının gözlendiği bu kayaçlarda mafik mineral bileşenini oluşturan hornblend ve biyotit az oranda bulunmaktadır. Örneklerin tüm kaya kimyasal analiz verilerine göre, SiO2 oranları birbirine çok yakın ve %62-65 arasında değişmektedir. Kalkalkalen özellikli bu volkanitlerin, litosferik bir mantodan kısmi ergime ile oluştukları ve önemli bir kıta içi - yitim zonu zenginleşme etkisi göstermedikleri jeotektonik sınıflama diyagramları kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. Jeokimyasal sonuçlara göre bu volkanitler bölgenin kuzeyindeki Karabakır formasyonu/Tunceli volkanitleri (Çemişgezek-Pertek arası volkanitler) ile uyumluluk göstermektedir. Doğu Anadolu sıkışma bölgesi içerisinde yer alan bu volkanitler, litosferik bileşimli bazik magmanın alt kabukla etkileşimi ile asidik özellik kazanmıştır. Asidik erigiyiklerin bölgede gelişen kırık-çatlak hatlarını kullanarak yüzeye ulaştıkları ve fiziko-kimyasal özelliklerinden dolayı tıkaç/dom şekilli olarak oluştukları düşünülmektedir.

Located in the North of Elazig, the unit (area) selected for the study contains volcanic rocks of Neocene acidic era that form small three islands near Karataş hill close to the Elazig-Pertek ferry port and within the Keban Dam Lake. Geographically in disconformity with the medium basic composition of Neocene volcanic quite widespread in the Southwest of the study (surrounding the Toraman village) and in the North (around Pertek), these volcanic rocks outcrop in a narrow area to create a different morphology. In the study area, Cenomanion Elazig Magmatics, Middle Eocene-Late Oligocene Kırkgeçit Formation and Late Miocene-Pliocene Volcanic rocks outcrop. As a result of petrographic study carried out on the volcanics, it is determined that samples exhibiting significontly alteration have andezitic and dacitic compositions. The rate of porphyritic, plagioclase-sanidine phenocrystalline and phenocrystalline is quite high (%25-75). Amount of Hornblende and Biotite that make up the mafic mineral composition of these rocks exhibiting the texture of disproportional magma mixture is very low. According to all chemical analyzes of the rock samples (specimens) performed, the rate of SiO2 was found to be very close to each other and varied between (%62-65) . Geotechnical classification diagrams used showed that these vulcanite bearing calc-alcaline characteristics were formed as a result of partial melting of lithospheric mantle and lacked a significant inland - subduction zone effect. Based on the geochemical data, these volcanic were determined to be in conformity with Karabakır formation / Tunceli volcanic (volcanic between Çemişgezek and Pertek) located in the North of the region. Located in the pressured (compressed, squeezed vs.) region of Eastern Anatolia, this vulcanite acquired acidic characteristics thanks to the interaction of the basic magma with the lower mantle. It is estimated that the acidic solutions reach the surface via the fault-crack lines developed in the region and formed of gag/dome shape due to their physico-chemical properties.