Bırak-kazan 1996 uluslararası çekilişli sigarayı bırakma kampanyası'nın Elazığ ili pilot çalışmasının değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırma; \"Bırak-Kazan 1996 Uluslararası Çekilişli Sigarayı Bırakma Kampanyasının Elazığ ili pilot çalışmasını değerlendirmek amacıyla yapılmış bir izleme araştırmasıdır. Örneklem; kampanyaya müracaat eden 1299 katılımcıdan, rasgele sayılar tablosu kullanılarak tespit edilen 1000 katılımcıdan oluşmuş, bu sayı bilahare 978'e düşmüştür. Anket formunun hazırlanmasında ağırlıklı olarak Uluslararası Kampanya Koordinasyon Merkezi'nin önerdiği sorular kullanılmıştır. Saha çalışması Mayıs 1997'de yapılan araştırmada; cevapları alınabilen katılımcı sayısı 759 olmuştur. Kampanyaya katılım oranları; il merkezi için %2.84, ilçe merkezleri ve köyler için %0.34, toplam olarak ise % 1.37 olmuştur. Katılımcıların; % 83.0'ü erkek, % 70.0'i 25-44 yaş grubundadır. Ağırlıklı olarak lise mezunu olan katılımcıların; % 63.6'sı kampanya süresince sigara içmemeyi başarabilmiştir. Katılımcıların kampanya süresince sigaradan uzak kalmayı başaramamalarının en önemli iki sebebi; stres ve yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması olmuştur. Katılımcıların %33.9'u (cevabı alınamayan 176 kişi içiyor kabul edildiğinde %27.0'si), kampanyanın başlangıcından araştırmanın yapıldığı Mayıs 1997 tarihine kadar geçen bir yıllık süre içerisinde sigarayı hiç içmediğini, %23.7'si ara sıra içip halen içmediğini, %7.4'ü düzenli bir şekilde içip halen içmediğini ve %35.0'i de içtiğini ve içmeğe devam ettiğini belirtmişlerdir. Elazığ'daki kampanya başarı oranları diğer toplumlardaki başarı oranlarıyla benzer bulunmuştur. Kampanya hazırlık döneminde (Nisan 1996) ve kampanya bırakma döneminde sigaranın bırakılması konusu kadar, sigara ve sağlık konusu da toplumun gündeminde kalmıştır. Yaygın katılım ve yüksek bırakma başarısı sağladığı da dikkate alındığında; Bırak-Kazan kampanyalarının etkili bir sigara mücadele stratejisi olduğu sonucuna varılabilir. Bırak-Kazan kampanyalarının her yıl, her ilde ve il ödülleriyle destekli olarak yapılması hedeflenmelidir.