Neonatal buzağı enfeksiyonlarının morbidite ve mortaliteleri ile bunları etkileyen risk faktörleri

Abstract

Proje, Eylül 2001-Temmuz 2002 tarihleri arasında iki safhalı kota örnekleme tekniği kullanılarak tesadüfi olarak seçilen 7 odak ve 45 çiftlikte doğan neonatal buzağıları ve bu çiftüklerdeki ergin sütçü sığırları kapsadı. Çalışma esnasında anket uygulanarak ve rutin ziyaretler yapılarak çiftliklerin sevk ve idaresi, sütçü sığırların sağlık problemleri ve neonatal buzağıların morbidite ve mortalite oranları ile etkileyen kimi risk faktörleri belirlendi. Hasta ve sağlıklı buzağılardan alınan dışkı, kan ve nasal svaplar bakteriyel, viral, paraziter ve serolojik (BVDV, IBR, BRSV, PI3) incelemelere tabii tutuldu. Pasif tranfer yetmezliği de belirlendi.Çalışmada çiftliklerin sevk-idare ve bakım-besleme koşulları belirlendi. Uzun barınma dönemi, uzun süren kuru dönem, düşük süt verimi ve buzağılama oranı, altlık olarak hayvan gübresi kullanılması, doğum bölmelerinin yaygın olarak kullanılmaması, mera döenminde içme sularının derelerden temin edilmesi ve otlakların ortak kullanımı gibi kimi uygulamalar hem çiftlik verimliliğini hem de hayvan sağlığını menfi yönde etkileyen faktörlerdir.Çiftlik bazında sütçü sığırlarda belirlenen en önemli hastalıklar abortus (% 53.3), şap (% 62.2), solunum sistemi problemleri (% 17.8), leptospirosis (% 17.8), anthrax (% 8.8) yanıkara (% 6.6), retiküloperitonitis travrnatika (% 11.1), timpani (% 11.1) ve postpartum dönemde vajinal akıntı (% 84.4), infertilite (% 40), mastitis (% 55.6), retensiyo secundinarum (% 42.2) ve güç doğum (% 31.1) olarak belirlendi. Abortus, leptospirosis, yanıkara, anthrax, vajinal akıntı, infertilite, mastitis, retensiyo secundinarum ve güç doğum için belirlenen insidans oranları (hayvan-yıl/100) sırasıyla 12.5, 11.0, 6.1, 1.9, 26.8, 15, 7.2, 12.2 ve 7.9 olarak hesaplandıÇiftçilerin % 73.3'ünde % 11.2 oranında ayıklama yapıldığı ve en sık rastlanan ayıklama nedenleri; yaşlılık (% 30.5), abortus (% 19.5), infertilite (% 14.4), şap (% 7.6), solunum sistemi problemleri (% 5.1), sindirim sistemi problemleri (% 5.8) ve leptospirosis (% 3.4) olarak belirlendi. 2001-2002 doğum sezonunda neonatal buzağı morbiditesi % 51.1 ve mortalitesi % 6.7 olarak belirlendi. Morbidite sebepleri ishal (% 24.4), omfalitis (% 13), solunum sistemi problemleri (% 3.4), premature buzağı (% 2.4), omfalitis-enteritis (% 2.4), hernia umblicalis (%1.4), bilinmeyen sebepler (% 1), hernia umblicalis-enteritis (% 0.8), travma (% 0.8 ve % 0.8), hernia umblicalis-omfalitis (% 0.6) ve anomali (% 0.3) olarak belirlendi. Mortalite sebepleri ise ishal (% 2.2), omfalitis (% 0.16), solunum sistemi problemleri (% 0.16), premature buzağı (% 2.1) travma (% 0.8), anomali (% 0.3) ve bilinmeyen sebepler (% 1) olarak belirlendi. Solunum sistemi problemli buzağılardan alman svaplardan bakteriyel üreme gerçekleşmedi. İshalli buzağılarda rotavirus, coronavirus, Cryptosporidium parvum, Eimeria spp., Clostridium perfringens tip A alfa toxin ve E. coli Ol57 susu sırasıyla % 26.9, % 1, % 37.7, % 22.1, % 32.6 ve % 5.8 oranlarında belirlendi. Hasta buzağıların % 12.9'unda pasif kolostral yetmezlik tespit edildi. Hastalıklar ile sürü büyüklükleri arasında pozitif bir ilişki belirlenirken, solunum problemleri hariç diğer hastalıklar genellikle doğumu takip eden ilk iki hafta içinde, solunum problemleri ise 4. haftada ortaya çıktı.