KIRGIZ TÜRKÇESİNDE ÇATI BİÇİMBİRİMLERİNİ ALMIŞEYLEMLERİN SÖZLÜKSELLEŞMESİ

Abstract

Sözlükselleşme; geniş anlamda sözcüklerin veya biçimbirimlerin diğer biçimbirimlerle yada birlikte kullanıldığı diğer sözcüklerle anlamsal farklılıklara uğrayarak ayrı ve farklı biranlamı işaretlemesi, kodlaması sonucunda sözlük birimi hâline gelmesidir.Sözlükselleşmenin bir türü olan biçimbirimsel sözlükselleşme ise, biçimbilgiseldonuklaşma, değişme, örnekseme, ekleme, sözcükbirimsel sınıfa geçme, dilbilgiselleşme,eksiltme vb. yollarla gerçekleşmektedir. Bu tür sözlükselleşme, biçimbilgisel açıdan şeffafgörünen, yapısal açıdan çözümlenebilir olan ancak donuklaşmış olan yapılar olarakdeğerlendirilmektedir. Çatı biçimbirimlerini alan eylemlerin sözlükselleşmesi de bu türdenbir sözlükselleşmedir. Çünkü çatı biçimbirimi alan yapılara eşzamanlı bakıldığındaçözümlenebilirliklerinin yüksek, yapıyı oluşturan unsurların anlam açısından şeffaf olduğugörülmektedir. Ancak yine de çatı biçimbirimi almış eylemlerin bir kısmı metaforik olarakfarklı anlamı işaretlediklerinden sözlük içerisinde ayrı bir birim olarak yer almaktadır.Bu çalışmada, Kırgız Türkçesi yazı dilinden yola çıkarak çatı biçimbirimlerini almış vesözlükselleşmiş eylemler tespit edilecek ve bu tür eylemlerin ne şekilde sözlükselleştikleriüzerinde durulacaktır.