SÜNNETi YORUMLAMADA ÖZNELLiK SORUNU: UBEYDULLAH B. EL-HASEN ÖRNEGi

Abstract

Gerçek nedir? Gerçeğin bilgisine ulaşılabilir mi? Gerçek muayyen ve tek midir? Bu bilgi ne ölçüde kavranabilir? Soruları, ilk çağ felsefesinden beri tartışılmıştır. İslam düşünce tarihinde ise "hakikat/gerçeklik" tartışmalarına, yoruma açık Kur'an ve Sünnet ifadeleri ile bunlann açık bıraktığı alanlarda yapılan ictihadlar konusunda yer ve{ilmiştir. Fıkhi konulardaki ihtilaflar genellikle hoş karşılanmış, hatta rahmet olarak değerlendirilmiştir. Akli ve itikadi konularda ise gerçeğin tek olduğu, isabet etmeyenin hata edip en azından günahkar olduğu kabul edilmiştir. Öte yandan itikadi farklılıklar konusundaki aşırı tutumların, meseleyi tektir boyutuna kadar vardırdığı ve İslam tarihinde acı deneyimlerin yaşanmasına neden olduğu da bir gerçektir. Bu yazıda bazı Kur'an ve Sünnet ifadeierinin şari tarafından kasten yoruma açık bırakıldığını, dolayısıyla birbirine zıt bile olsa, bu naslar hakkında yapılan farklı yorumların tamamının meşru olduğunu savunan II. Asır hadisçi fakihlerinden Ubeydullah b. el-Hasen'in görüşleri incelenmiştir.