ERKEN DÖNEM İSLAM DÜNYASINDA BERİD TEŞKİLATI VE İSTİHBARAT

Abstract

İlk çağlardan itibaren insanoğlunun en önemli ihtiyaçlarından biri haberleşmedir. İnsanlar Bu ihtiyacın giderilmesi için çeşitli organizasyonlar oluşturmuşlardır. İslam tarihinde posta ve haberleşme sistemi olarak karşımıza Berid teşkilatı çıkmaktadır. Müslümanlar Hz. peygamber döneminden itibaren haberleşme faaliyetleri içinde bulunmuşlardır. Hz. Ömer zamanında devlet yönetimi alanında görülen kurumsallaşma faaliyetleri haberleşme faaliyetlerini de yakından etkilemiştir. Emeviler döneminde posta teşkilatı daha çok bir haber alma servisi şeklinde faaliyet göstermiştir. Abbasiler zamanında haberleşme faaliyetleri `'Divanü'l-Berid'' adı altında kurumsallaşmıştır.Berid teşkilatı, yolları, tesisleri ve çalışanları olan büyük bir organizasyondu. Çok fonksiyonel bir yapıya sahip olan Berid teşkilatı aynı zamanda bir haber alma servisiydi. Teşkilatın bünyesinde çok sayıda casus çalıştırılmıştır. Berid teşkilatı adeta halifenin gören gözü işiten kulağıydı. Bu teşkilatta çalışanlar hiyerarşik bir düzen içinde sıralanmışlardı. Haberleşme araçları olarak binek hayvanları, yaya postacılar, posta güvercinleri, ateş kuleleri ve gemiler kullanılmıştır. Posta teşkilatının kullandığı belli başlı yollar ve rotalar vardı. Bu yollar üzerinde habercilerin dinlenebileceği ve yorulan atlarını değiştirebilecekleri posta istasyonları bulunmaktaydı.Anahtar Kelimeler: Berid, İstihbarat, Hz. Peygamber, Hz. Ömer, Emeviler, Abbasiler

From the early ages one of the most important needs of human being is communication. People have formed different organisations to meet this need. We meet with "Barid" as a postal and communication system in the history of Islam. Muslims have come in communication activities from the period of Prophet Mohammad. The insitutionalization seen at the state government during the period of Caliph Omar closely affected the communication activities. The Postal System was used as a inteeligence service during the Umayyad Dynasty. The Communication activities insitutionalized as "Divanul Barid" during the Abbasid Dynasty.'Barid', which had organisation, roads, facilities and workers, was a big organisation. Barid was both a multi functional organisation and a intelligence service. There were so many intelligence agents who were working for the Barid. `Barid? was like ears and eyes of the Caliph because he could learn everything thanks to Barid. there was a hierarchical structure among the workers of the Barid. Mounts, infantry postmen, pigeons-couriers, fire towers and ships were used as communication appliances. There were roads and certain directions used by the Barid System. On these roads there were postal stations where postmen could have rest and change their tired horses.Key Words: Barid,Intellegence,Prophet Mohammad,Caliph Omar,Umayyad,Abbasid