18. YÜZYILDA SİBİRYA’DA İSLAMA KARŞI SALDIRI VE TATARLARIN ZORLA HRİSTİYANLAŞTIRILMASI

Abstract

Tatar Türkleri 10. yüzyılın başlarında İslam dinine girmeye başlamışlardır. 922 yılında İdil Bulgar Devletinin hanı Almas Silke Han resmen İslamiyet'i kabul etmiş ve Bağdat'tan gelen halife Cafer elMuktedir'in 922'de gönderdiği heyet bu coğrafyada İslamiyetin esaslarını halka ulaştırmıştır. İslamiyet; Sibir, Astrahan, Nogay gibi diğer Tatar hanlıklarında da resmî din olarak kabul edilmiştir. Sibirya'da İslamlaşma biraz daha geç tarihlerde 14. yüzyılın ikinci yarısında Orta Asyalı Nakşibendi tarikatına mensup din adamları vasıtasıyla girmiştir. Sibirya'da İslamiyet'in yayılmasında Kazan Tatarlarının da önemli rolü vardır. 1563'ten sonra Sibirya Hanlığında bulunan Şeybani Küçüm Han, Kazan Hanlığından din adamları davet ederek İslamiyet'in yayılmasını sağlamıştır. En az 14. yüzyıldan beri Müslüman olan ve 300.000'e yaklaşan nüfuslarıyla Sibirya Tatar Türklerinin yaşadığı Batı Sibirya, Türk dünyasında eskiden beri İslamiyetin en canlı yaşandığı, İslami geleneklerin en fazla benimsendiği ve yaşatıldığı yerlerden biri olmuştur. Ancak, Kazan Hanlığının 1552'de işgalinden sonra Müslüman Tatarlara karşı Hristiyanlaştırma politikası uygulanmış ardından 1556'da Astrahan Hanlığı, 1582'de Sibirya Hanlığının ortadan kalkmasıyla devam eden Rus yayılmacılığı, müthiş bir dinî baskıyı da beraberinde getirmiştir. Hristiyanlaşan Tatarlara vaftiz olma anlamına gelen \"Kreşin\" Tatarı denilmiştir. Bu makalede, Rusların bilhassa Sibirya'da Müslüman Tatar Türklerini Hristiyanlaştırmak için verdiği mücadele, Tatarlara karşı uyguladıkları sınır tanımayan Hristiyanlaştırma politikası ele alınmış ve bu amaç doğrultusunda uygulanan vahşet tüm çıplaklığıyla gözler önüne serilmiştir