DEĞERLER EĞİTİMİNE SOSYAL PSİKOLOJİK BİR YAKLAŞIM: NORMATİF SOSYAL ETKİ VE BİLGİSEL SOSYAL ETKİNİN İŞLEVSELLLİĞİ

Abstract

Sosyal psikoloji özellikle tutum oluşumu ve değişimi kuramları ve deneyleriyle, sosyal bilgilerin kalbini teşkil eden karar verme becerilerine kalıpyargılar, önyargılar, ayrımcılık ve her türlü grup dinamikleri hakkındaki bir asrı geçen birikimiyle genelde değerler eğitimin ve özelde de sosyal bilgiler eğitiminin \"sosyalleştirme\" hedefine mükemmel katkılarda bulunabilecek bir bilim dalıdır. Etkin, demokratik ve hür düşünceli vatandaşlar yetiştirmek isteyen sosyal bilgiler eğitimcileri öğrencilere, sosyal psikolojinin kuram ve bulgularının yardımıyla, belirsizlik durumlarında irrasyonel kararlar vermek veya daha doğrusu başkalarının, tartışılmaz önderlerin, aidiyetin-kimliklerin abartıldığı sosyal grupların, kliklerin kararlarını sorgulamadan benimsemek-itaat etmek veya sosyal uyma yerine; değerleri merkezde tutan bağımsızrasyonel kararlar alabilme becerilerini kazandırmaya çalışmalıdırlar. Günümüzde, karar verme becerilerinde en önemli saha olan sosyal bilgiler öğretiminde karar-değer ilişkisinin ihmal edildiği söylenebilir. Öğrencilerde oluşturulmasında tutum değiştirmeye yönelik literatürdeki kuramsal yaklaşımlardan faydalanmak gerektiği gibi görgül araştırmalarla kuramları Türk toplumu üzerinde kontrol etme ve geliştirme yollarına gidilmelidir. Zira bir Türk sosyolojisi mümkünse; toplulukçu bir kültürün sahipleri olarak Türklerin sosyal psikolojik yapılarına uygun tutum değiştirme ve bu değiştirmeleri demokrasi eğitimi ve değer hedefleri doğrultusunda yönlendirme imkânına sahip olacağız demektir. Bu çalışmada gerçek bir bilişsel ve davranışsal değişimden ziyade geçici ve yüzeysel bir baş eğme yaratan \"normatif sosyal etki\" yerine, gerçek bir bilişsel, tutumsal ve davranışsal değişime neden olan \"bilgisel sosyal etki\"nin sosyal bilgiler eğitiminde yaratabileceği değişimler ve etkiler değerler eğitimi merkeze alınarak mevcut alanyazın, klasik deneysel çalışmalar ve yeni araştırmalar ışığında tartışmaya açılmaktadır