KEMALİYE(EĞİN)'DE YAPI KİTABELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME VE KORUMA ÖNERİLERİ

Abstract

Kemaliye ilçesi, sahip olduğu geleneksel mimari dokusu ve kültürel mirasıyla tarihî ve kültürel araştırmalar açısından önemli bir merkez teşkil etmektedir. İlçede bulunan kitabeler, yalnızca yapıların yapım tarihleri ve yaptıran kişiler hakkında bilgi vermekle kalmayıp, aynı zamanda dönemin toplumsal yaşamı, kültürel değerleri, inanç anlayışı ve estetik zevkleri hakkında da önemli veriler sunmaktadır. Kitabelerde yer alan özdeyişler, temenniler ve dini içerikli mesajlar, bölge toplumunun yaşam biçimi ve kültürel normlarını günümüze taşırken, taş malzeme, yazı türü ve uygulama teknikleri gibi unsurlar, geleneksel taş işçiliği ve mimari estetiğin belgelenmesine imkân sağlar. Bu özellikleriyle Kemaliye kitabeleri, kent hafızası ve kültürel belleğin somut göstergeleri olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca biyolojik etkiler, atmosferik koşullar ve doğal afetler gibi tehditler karşısında kitabelerin belgelenmesi ve korunması, yalnızca tarihî ve kültürel bilgi birikiminin sürdürülebilmesi için değil, aynı zamanda yerel kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından da büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Kemaliye ilçesindeki geleneksel yapıların bünyesinde yer alan kitabeleri sistematik olarak tespit etmeyi, belgelenmesini sağlamayı ve korunmalarına yönelik öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, kitabe yoğunluğu yüksek yedi mahalle ve beş köyü kapsamaktadır. Yöntem olarak öncelikle literatür taraması yapılmış; ardından alan çalışması kapsamında kitabeler fotoğraflanmış, transkripsiyonları gerçekleştirilmiş, boyut ve malzeme özellikleri incelenmiş, gözlemlenen hasarlar değerlendirilmiş ve elde edilen bulgular doğrultusunda koruma önerileri oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kemaliye, Eğin, Kitabeler, Geleneksel Yapı, Belgeleme

The Kemaliye district, with its preserved traditional architectural fabric and cultural heritage, constitutes an important center for historical and cultural research. The inscriptions located within the district not only provide information about the construction dates of buildings and their patrons but also offer valuable insights into the social life, cultural values, belief systems, and aesthetic sensibilities of the period. Inscriptions featuring aphorisms, wishes, and religious messages convey the lifestyle and cultural norms of the local community to the present day, while elements such as stone material, script types, and application techniques allow for the documentation of traditional stone craftsmanship and architectural aesthetics. In this regard, the inscriptions of Kemaliye are regarded as tangible indicators of urban memory and cultural heritage. Moreover, documenting and preserving these inscriptions against threats such as biological factors, atmospheric conditions, and natural disasters is crucial not only for maintaining historical and cultural knowledge but also for ensuring the transmission of local cultural heritage to future generations. This study aims to systematically identify, document, and develop conservation recommendations for the inscriptions located within the traditional buildings of Kemaliye. The research encompasses seven neighborhoods and five villages with a high density of inscriptions. The methodology involved an initial literature review, followed by fieldwork during which the inscriptions were photographed, transcribed, and analyzed in terms of dimensions, material, and techniques. Observed damages were assessed, and conservation proposals were formulated based on the findings. Keywords: Kemaliye, Eğin, Incriptions, Traditional Building, Documentation