MİR'ÂTÜ'L-USÛL ESERİ BAĞLAMINDA MOLLA HÜSREV'İN DELİL ANLAYIŞI

Abstract

Bu çalışmada Molla Hüsrev'in Mir'âtü'l-Usûl adlı eserinden hareketle onun delil anlayışını tespit etmeye çalıştık. Molla Hüsrev'den önce yaşamış Hanefi usulcüleri, onun döneminde yaşayan ve ondan sonra yaşamış olan usulcülerin eserlerinden hareketle karşılaştırmalı olarak ele aldık. Müellifin bu eserler içerisinde en çok etkilendiği eser, Hanefi usulcü Pezdevî'nin, U?ûlü'l-Pezdevî adlı eseri ile Sadreşşerîa'nin Ten???u'l-u?ûl adlı eseridir. Molla Hüsrev'in delilanlayışını ele aldığımız bu çalışmayı giriş ve iki ana bölüm şeklinde oluşturduk. Giriş kısmında müellifin hayatı, tahsili ve ilmi hayatı, fıkıh ve fıkıh usulüne dair eserlerine yer verdik. Birinci bölümü "Molla Hüsrev'in Delil Teorisi" şeklinde başlıklandırıp bu kısımda usul anlayışını tespit noktasında Kitap, Sünnet, bu ikisi arasındaki müşterek bahisler ve İcmâ deliline yer vermeye çalıştık. Tezimizin ikinci bölümünü, "Lafzî Mebhasler" başlığı altında oluşturduk. Bu kısmı, dilde konulduğu anlam itibariyle,anlamın açıklılığı kapalılığı itibariyle, anlama deâletin şekli itibariyle ve konulduğu anlamda kullanılıp kullanılmaması itibariyle dört başlık ve bunların alt başlıklarına ayırarak çalışmamızı neticelendirdik. Anahtar Kelimeler: İslam hukuku, Fıkıh usulü, Molla Hüsrev, Mir'atü'l-usûl

In this study, we tried to determine the methodological understanding of Molla Khusrav within the frame of his work Mir'?t al-us?l. Accordingly, we approached the issue comparatively with reference to the works of the other scholars of Hanafi methodology. Among these works, the most influential ones on the author are Us?l al-Pazdaw? of Pazdaw? the Hanafi jurist and Tank?h al-Us?l of Sadrushshar?a. Our study consists of an introduction and two main chapters. Through the introduction, we handled life of the author, his education and academic adventure, and his works regarding to fiqh and the methodology of fiqh. In the first chapter, we issued the evidence theory of Molla Khusrav. Here we analysed the evidences of Kit?b/the book, Sunnah/the prophetic tradition and ijma/consensus. As to the second chapter, we tried to give the wording theory and its subtopics. Finally we finished our study through a conclusion. Keywords: Islamic law, Islamic legal theory, Molla Khusraw, Mir'?t al-Us?l