FAZLA KİLOLU YETİŞKİNLERE TRANSTEORETİK MODELE GÖRE VERİLEN EĞİTİMİN BEDEN İMAJI VE EGZERSİZ DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİSİ

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı fazla kilolu yetişkinlere transteoretik modele göre verilen eğitimin beden imajı ve egzersiz davranışı üzerine etkisini incelemektir. Yöntem: Ön test son test, kontrol gruplu yarı deneysel türde yapılan bu araştırma 4 Haziran- 16 Temmuz 2018 tarihleri arasında Elazığ il merkezide bulunan Rüstempaşa ASM' de yapıldı. Araştırmanın örneklemini evrenden güç analizi ile belirlenen 150 kişi oluşturmuştur. Araştırmada deney grubundaki fazla kilolu yetişkinlere transteoretik modele göre hazırlanmış eğitim verilmiştir. Kontrol grubuna herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Verilerin toplanmasında; Sosyo-Demografik Özellikler Soru Formu, Egzersiz Değişim Aşaması Kısa Soru Formu, Egzersiz Değişim Süreçleri Ölçeği, Egzersiz Öz-Etkililik Ölçeği, Egzersiz Karar Verme Dengesi Ölçeği, Beden İmajı Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklere ek olarak fiziksel aktivite seviyesini objektif olarak ölçmeyi sağlayan pedometre aracı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ise ki kare testi, yüzdelik, ortalama, eşleştirilmiş t testi ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Bulgular: Egzersiz değişim aşamaları ölçeğinde; deney grubunda ön testte hareket aşamasında olan ve sürdürme aşamasında olan bireylerin oranı; yüzde 5.3 ten yüzde 77.4'e yükselmiştir. Deney ve kontrol grubu arasında; egzersiz değişim aşamalarının ön testlerin ve son testlerin karşılaştırmasında; ön testlerde p>0.05 iken son test karşılaştırmalarında p<0.001 aralarındaki fark anlamlı bulunmuştur. Gruplar arasında TTM ölçeklerinin genel puan ortalamaları arasında anlamlı fark görülmüştür (p<0.001). Bulgulara göre; deney grubunun ortalama adım sayıları son testte, ön teste göre artmıştır, kontrol grubunda ise adım sayılarında anlamlı bir artış olmamıştır. Deney grubundaki bireylerin beden imajı ölçeği puanlarında son testlerde, ön testlere göre artış olmuştur. Sonuç: Fazla kilolu yetişkinlere Transteoretik Model'e göre verilen eğitimin; deney grubunda egzersiz davranışı ve beden imajına olumlu yönde etkili olduğu saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Fazla Kilo, Egzersiz Davranışı, Transteoretik Model, Beden İmajı, Hemşire

Objective: This study aims to investigate the effect of transtheoretical model-based training given to overweight adults on the body image and exercise behavior. Methods: This quasi-experimental study was conducted using pre- and post-tests with a control group between June 4th and July 16th, 2018 in the Rüstempaşa FHC, in the province of Elazığ, Turkey. The study sample consisted of 150 patients determined by power analysis. In the study, transtheoretical model-based training was provided to overweight adults in the experimental group. No intervention was applied to the control group. In the data collection, Sociodemographic Characteristics Form, the Stages of Exercise Change Short Form, Exercise Change Processes Scale, Exercise Self-Effectiveness Scale, Exercise Decision Making Balance Scale, and Body Image Scale were used. In addition to the scales, a pedometer was used to objectively measure the level of physical activity. In the evaluation of the data, chi square test, percentiles, mean, paired t test and the independent groups t test were used. Results: In the stages of exercise change scale, the rate of individuals in the experimental group who were in the action stage and in the maintenance stage in the pre-test was found to increase from 5.3% to 77.4%. There was a significant difference between the experimental and control groups in terms of comparison of the pre- (p>0.05) and post-tests (p<0.001) of the exercise change stages. There was a significant difference between the overall score averages of TTM scales among the groups (p<0.001). According to the results, the average number of steps in the experimental group was found to increase in the post-test compared to the pre-test, while there was no significant increase in the number of steps in the control group. In addition, there was an increase in post-test body image scale scores of individuals in the experimental group compared to the pre-test. Conclusion: The transtheoretical model-based training given to overweight adults was found to have a positive effect on exercise behavior and body image in the experimental group. Keywords: Overweight, Exercise Behavior, Transtheoretical Model, Body İmage, Nurse