Bernard Lewis’e Göre Doğu-Batı Kutuplaşmasının Düşünsel Temelleri ve İslam

Abstract

Yirmi birinci yüzyılın önde gelen oryantalistlerinden biri olan Bernard Lewis, araştırmalarını Ortadoğu ve İslam konularına hasretmiş bir akademisyendir. Bir dönem, George Walker Bush’un danışmanlığını yapan Lewis’e yönelik toplumumuzdaki genel algı, araştırmalarını, akademik merakın ötesinde ABD’nin Ortadoğu politikalarını şekillendirmek ve coğrafyayı yeniden düzenlemek için devletine istihbarat sağlamak gayesi ile yaptığı yönündedir. Akademik çevreleri istisna edersek Lewis’e ve çalışmalarına yönelik toplumumuzdaki genel algı olumsuzdur. Eserlerinin pek çoğu Türkçe’ye de tercüme edilmiş olan ve ülkemizde çok okunan Bernard Lewis, Türkiye’yi Ortadoğu ülkelerinden ayrı bir yere koymaktadır. Türkiye’nin demokrasi serüvenini göklere çıkarması nedeniyle bazı akademik çevrelerde yüceltilen Lewis’in İslam’a yönelik eleştirilerinin, eleştirilerinde kullandığı dilin ve daha da önemlisi Lewis’in objektifliğine dair araştırmaların ihmal edildiği dikkatimizi çekmiştir. Etkili bir akademisyen olması nedeniyle Lewis’in fikirlerine yönelik çalışmalar önem arz etmektedir. Doğu-Batı kutuplaşmasının en temel nedeninin din olduğunu düşünen Lewis’e göre kısa vadede söz konusu iki medeniyetin birbirine müsamaha ile yaklaşması imkân dahilinde değildir. Bunun nedeni ise İslam’ın vazettiği öğretiler ve dini düşüncede yenilenmeye dair herhangi bir çabanın olmayışıdır. Bu araştırmada Lewis’in konu ile ilgili fikirleri ele alınarak bir düşünürün aidiyetlerinden mutlak mânâda soyutlanarak ötekine tarafsız bir gözle bakışının imkânı Bernard Lewis özelinde tartışılacaktır.