KALE (MALATYA) İLÇESİ YER ALTI SULARININ HİDROJEOKİMYASAL İNCELEMESİ

Abstract

Bu tez çalışmasında Kale İlçesi'nin yeraltı suları hidrojeokimyasal açıdan incelenerek suların içme, kullanma ve sulamaya uygunlukları araştırılmıştır.İnceleme alanında yaşlıdan gence doğru Üst Jura ? Alt Kretase yaşlı İspendere ofiyolitleri ile Pliyo-Kuvaterner yaşlı alüvyon yelpaze ve etek döküntüleri yer almaktadır.İnceleme alanında yağışın en fazla olduğu ay Nisan, en az olduğu ay ise Temmuz'dur. Bölgede en düşük sıcaklık Şubat, en yüksek sıcaklık ise Temmuz aylarındadır. İnceleme alanında gevşek tutturulmuş alüvyonlar ile ofiyolitlerin altere olmuş zonları su taşıyan formasyonlardır. Bölgedeki Pliyosen çökellerinin geçirimlilikleri 5,01.10-5 m/s - 6,17.10-4 m/s arasında; gözeneklilikleri ise %25- %35 arasındadır.İncelenen 7 sondaj ve 4 keson kuyunun sıcaklıkları 10.3?- 21?C arasında, elektriksel iletkenlikleri 153.6- 691 ?s/ cm arasında değişmektedir. Sularda en fazla bulunan katyon Ca+2, en fazla bulunan anyon ise HCO3- `tır.Suların kimyasal analiz sonuçlarına göre, K+, Na+ ve Ca+2 konsantrasyonlarında mevsimsel değişimler gözlenmiştir. Bu iyonların yeraltı suyundaki konsantrasyonları yağışlı dönemlerde düşük, kurak dönemlerde ise yüksektir. Bunun nedeni, yağışlı dönemlerde yağış sularının yeraltı sularına karışarak onları daha seyreltik hale getirmesi olabilir. Yeraltı sularında K+ iyonunda meydana gelen konsantrasyon artışının bir diğer nedeni de kayısı üretimine dayalı tarımsal faaliyetlerin yapıldığı bu bölgede ürünü fazlalaştırmak ve zararlılara karşı korumak için kullanılan K+ bileşimli kimyasal gübre ve ilaçlar da olabilir.İnceleme alanında kayısı üretimine dayalı tarımda kullanılan kimyasal gübrelerin yeraltı sularına etkilerinin olup olmadığını belirleyebilmek için suların NH4+, NO2-, NO3- ve PO4-3 konsantrasyonları yıl içerisinde 5 dönemde analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre bazı kuyu sularının NO3- konsantrasyonları yüksek çıkmıştır. Bu durum, tarımsal amaçlı kullanılan kimyasal gübre ve ilaçların yeraltı sularını kirlettiğini göstermektedir. Çalışma kapsamında inceleme alanındaki kuyu sularının metal içerikleri (Arsenik, kadmiyum, krom kurşun, cıva, baryum, nitrat, florür, radyoaktif maddeler, amonyum, klorür) Türk Standartları Enstitüsü (TS266-2005)'e göre ve suların içme suyu standartlarına uygun oldukları tespit edilmiştir.Kale İlçesi yeraltı sularının kalitesinin devamlılığının sağlanması ve bölgede tarımsal gübrelemeye dayalı oluşabilecek yeraltı suyu kirliliğinin önüne geçebilmek için daha kontrollü gübreleme ve ilaçlama çalışmalarının yapılması gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Malatya, Kale, Hidrojeoloji, Yeraltı suyu, Su kirliliği, HidrojeokimyaIn this thesis, investigated Kale county?s ground water hydrogeochemically whether if its suitable for drinking, usage and irrigation.The study area includes the bottom-up Upper Jura-Lower Cretaceous old İspendere ophiolite and Plio-Quaternary alluvial fan and skirt debris, respectively.Rainfall rate for stuided area is highest rate in April and lowest rate inJuly. The lowest temperature in the region is in December and the highest temparature is in July. The area is semi-arid which has a medium temperature and a climate that is close to the continental climate.Loosely attached Alluvion and debris deposits in the region is water-carrying formations. The penetration rate of pliocene sediments in the area is between 5,01.10-5m/s- 6,17.10-4m/s and the pore rate is between 25% -35%.The temperature of stuied 7 drilling and 4 caisson wellş are between 10.3?C and 21?C, and electric transformation rates varies between 153.6- 691 ms/cm. The most abundant catyon in waters is Ca+2, and the most abundant anion is HCO3-2As a result of chemical analysis of water and seasonal variation were observed in K+,Na+1 and Ca+2 values. Concentration of these ions are low at rainy periods in groundwater, and they are at high concentrations level at dry periods. The reason of this variation; rain waters mix with groundwater and render them more dilute in rainy periods. And the other reason is; using of fertilizers and pesticides (including K+), for increasing produciton levels of apricot and protect against insect.In research area, the concentrations of NH4+, NO2-, NO3- and PO4-3 in waters measured at five times in a year to understand of the impacts on groundwater for the chemical fertilizers which were used in agriculture apricot. According to the analysis of results, some well water NO3- concentrations were higher in this sense. This results show that there is a water pollution risk in some areas because of the chemical fertilizers and pesticides which were used for the agricultural purposes. In other hand, metal contents (Arsenic, cadmium, chromium, lead, mercury, barium, nitrate, fluoride, radioactive substances, ammonium, chloride), of well waters are suitable for TSE (Turkish Standart Institue) and it is determined that the water meets the drinking water standards.But, cause of a large area of Kale county is an agricultural land, the pollution in the future must be prevented for ensuring the continuity of the quality of groundwaterKeywords: Malatya, Kale, Hydrogeology, Groundwater, Water pollution, Hydrogeochemistry.