MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA TÜRK-AMERİKAN İLİŞKİLERİ

Abstract

XIX. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti, Avrupa Devletlerinin kendisine yönelik politikalarına karşı Amerika'yı yeni bir denge unsuru olarak görmüş, Amerika da Osmanlı Devleti ile ticaret yapmak ve Akdeniz ticaretinde yer almak için Osmanlı Devleti ile resmi olmayan ticari ilişkilere girmişti. İlişkiler Navarin olayından sonra resmiyete kavuşmuş, 1830'da Amerikan gemilerine Karadeniz'e çıkış hakkı, 5 Ekim 1831'de de Osmanlı-Amerikan ticaret anlaşması imzalanmıştı. Birinci Dünya Savaşı öncesinde ise, Türk-Amerikan ilişkileri çok sönük bir durumdaydı. Türk-Amerikan ilişkileri de, savaştan sonra ve Wilson Prensipleri çerçevesinde, Türk kamuoyunun Amerika'ya duyduğu ilgi ve savaş sonrası boşluğun doldurulması konusunda, Amerika'nın bölgeye yönelmesi nedeniyle canlanmıştı. 1917'de kesilen Türk-Amerikan ilişkileri, Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından sonra yeniden kuruldu. Amerika Türkiye'ye temsilci göndermeye karar verdi. Misyonerler ve sermaye çevreleri de Türkiye'ye dönmekte gecikmediler. Bu dönemde Türkiye'de görevlendirilen ilk Amerikan temsilcisi Lewis Heck, Aralık 1918'de göreve başladı. Aralık 1918'de Amerikan Doğu Akdeniz Donanması Komutanı Amiral Bristol da İstanbul'a gönderildi. Milli Mücadele içinde ticari ve ekonomik alanlarda canlı tutulmaya başlayan Türk-Amerikan İlişkileri, Lozan'da ikili anlaşma imzalanmasıyla belli bir istikrara kavuşmuş ve olumlu bir gelişme eğilimine girmişken, Amerikalı Ermenilerin tepkileri Amerikan Hükümeti'nin çekimser davranmasına sebep olmuştur