KARŞIDAN SU ALMA SİSTEMİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER VE TESİRLERİNİN BELİRLENMESİ

Abstract

Akarsulardan suyun alınması ile ilgili olarak, bağlama ile kabartılan suyun, sürüntü maddesi içermeden kanallara iletilmesi, su almada önemli bir sorunu oluşturmaktadır. Söz konusu katı madde kısa zamanda, iletim kanallarının dolmasına neden olduğu gibi, hidroelektrik santrallerde türbinlerin aşınmasını ve su kuvveti tesisinin kasa sürede devreden çıkmasını beraberinde getirmektedir. Ayrıca su alma yapılarında olan kumlanmalar sürekli su almaya olanak vermemektedir. Su alma yapılan, karşıdan su alma, tabandan su alma ve yanal su alma türünde projelendirilmektedir. Bu çalışmada; akarsuyun durumu, taşıdığı askı ve sürüntü maddeleri için alınacak önlemler, su alma sistemleri ve karşıdan su alma sistemine etki eden aktörler baklanda bilgiler verilmiştir. Ayrıca Froude benzerlik modeline göre inşa edilen 1/10 ölçekli karşıdan su alma sistemi düzeneği ile sabit olarak seçilen debiye göre kapağın değişik seviyelerde aralanması durumunda, su alma ağzından ve çakıl geçidinden geçen debi ve sürüntü madde miktarı arasındaki ilişkiyi gösteren grafikler elde edilmiştir. Karşıdan su alma sistemlerinin, eğimin büyük olduğu akarsularda yapılmasındaki temel hedef, istenilen debiyi alırken geçen sürüntü madde miktarını en az düzeyde tutmaktır. Anahtar Kelimeler: Karşıdan su alma sistemi, kapak, debi, sürüntü madde miktarı, su alma ağzı, çakıl geçidi.