KİTÂBU'R-RİKÂK ÖZELİNDE BUHÂRÎ'NİN ZÜHD ANLAYIŞI

Abstract

Kur'ân-ı Kerîm'den sonra en güvenilir kaynak olarak kabul gören el-Câmiu's-Sahîh'in musannifi Buhârî, eserinde oluşturmuş olduğu bâb başlıkları ile kendi fikir ve düşüncelerini doğrudan ya da dolaylı bir şekilde yansıtmaktadır. Hadislerin anlaşılmasında ve yorumlanmasında birçok unsuru ihtiva eden bu bâb başlıkları, dönemin fikrî düşüncelerine karşı Kur'an ve sünnet eksenli bir yol çizmektedir. Hz. Peygamber'in derûni hayatını inceleyen ve gerçek zühd anlayışını aktarmayı gaye edinen muhaddisler hadis mecmualarında "Kitâbu'z-Zühd, Kitâbu'r-Rikâk veya Kitâbu'z-Zühd ve'r-Rekâik" başlığını oluşturmuşlardır. Buhârî de el-Câmiu's-Sahîh'inde "Kitâbu'r-Rikâk" bölümü ile Hz. Peygamber ve ashabının zâhidâne yaşamını ayetlerle temellendirip kendi düşüncelerini ifade etmiştir. Çalışmada, Buhârî'nin bâb başlıkları dikkate alınarak işlenen konuların tasavvuf ile ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. Tasavvuf ıstılahlarını kullanarak oluşturduğu başlıklara müdahele edilmemiş ancak diğer başlıklar tasavvufî terimler ile tekrar düzenlenmiştir. Konular, bölümün içeriğini oluşturan bâb başlıkları ve kullanılan merviyyatlar çerçevesinde ele alınmıştır. Gerekli görülen yerlerde zühd ile ilişkisi dikkate alınarak tasavvufî eserlerden yararlanılmıştır. Ayet, hadis, sahabe sözü ile oluşturulan başlıklarından Buhârî'nin zühd anlayışının tespitine çalışılmış ve elde edilen veriler yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Buhârî, Câmiu's-Sahîh, Bâb başlığı, Rikâk, Zühd.

Bukhari who is the collector of al-Câmiu's-Sahîh that accepted as the most reliable source after the Holy Quran, reflects his own idea and directly or indirectly in a way with the piece he created in his work. These bab title, which are very important in teaching and interpreting the hadiths draw a path based on the Qur'an and Sunnah against to the ideas thoughts of the period. The holy hadith collection, which aimed to understand the real who examined the inner life of the Prophet, formed the title of "Kitabu'z-Zohd, Kitabu'r ar-riqaq or Kitâbu'z-Zohd ve'r-Reqaiq". Bukhari, in his book al-Camiu's-Sahîh, with the chapter of Kitab'ur-Rikak and talks about his own general usage, basing it on manner of life of the Prophet and the companions. In this studywhich consists of Bukhari's bab title, tries to be established with mysticism. The titles he created using Sufi terms have not been changed, and the other titles have been rearranged with Sufi terms. Topics are handled in the form of bab tıtle that can be purchased from the chapter and the material used. With Zühd, the tools were really used. Bukhari's understanding will be understood and interpreted in the basics when they can be created with the words of verse, hadith, the word of companions. Keywords: Bukhari, al-Câmi as-Sahih, bab titles, rikak, asceticisim.