ÇÖLYAK HASTALIĞI İLE İLİŞKİLİ KARACİĞER HASARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE CİLT ALTI VE VİSERAL YAĞ DOKUSU ÖLÇÜMLERİYLE NON-İNVAZİV FİBROZİS SKORLAMALARIN (FIB-4, APRI, AAR) İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Çölyak hastalığı (ÇH), genetik yatkınlığı olan bireylerde gluten tüketimiyle ortaya çıkan otoimmün ve kronik bir ince bağırsak hastalığıdır. ÇH öncelikli olarak bağırsağı etkilese de, karaciğer dahil olmak üzere pek çok ekstraintestinal sistemi de etkileyebilir. Bu çalışma, çölyak hastalığı tanısı almış hastalarda karaciğer hasarını değerlendirmek için demografik ve metabolik verilerle birlikte non-invaziv fibrozis belirteçlerinin (FIB-4, APRI, AAR) ilişkisini araştırmayı amaçlamıştır. Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nden 103 ÇH hastası ve 51 sağlıklı kontrol grubundan oluşan retrospektif bir kohort incelenmiştir. ÇH grubunda AST ve ALT düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunurken (p<.001) , glukoz, trigliserit, LDL, HDL, D vitamini ve HbA1c gibi metabolik parametreler ise kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p<.001 ila p=.009). Bununla birlikte, FIB-4, APRI ve AAR skorlarının hepatosteatoz şiddetini belirlemedeki performanslarının her iki grupta da düşük olduğu gözlemlenmiştir (p>.05). Çalışmanın bulguları, ÇH'deki karaciğer hasarının kendine özgü bir mekanizması olduğunu ve yaygın olarak kullanılan bu non-invaziv skorların karaciğer hasarını güvenilir bir şekilde yansıtmakta yetersiz kaldığını göstermektedir. Bu sonuçlar, ÇH hastalarında karaciğer tutulumu değerlendirilirken bütüncül bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Celiac disease (CD) is a chronic, autoimmune small intestinal enteropathy that develops in genetically predisposed individuals upon the ingestion of gluten. Although CD primarily affects the intestine, its clinical course can vary and it can affect many extra-intestinal systems and organs, including the liver. This study aimed to evaluate the relationship between demographic data, metabolic parameters, and non-invasive fibrosis markers (FIB-4, APRI, AAR) in assessing liver damage in patients diagnosed with CD. A retrospective cohort of 103 CD patients and 51 healthy controls from Fırat University Faculty of Medicine Hospital was examined. In the CD group, AST and ALT levels were significantly higher than in the control group (p<.001) , while metabolic parameters such as glucose, triglycerides, LDL, HDL, vitamin D, and HbA1c were significantly lower (p<.001 to p=.009). However, the performance of FIB-4, APRI, and AAR scores in determining the severity of hepatosteatosis was found to be poor in both groups (p>.05). The findings of the study indicate that liver damage in CD has a unique mechanism and that these commonly used non-invasive scores are insufficient to reliably reflect liver damage. This study concludes that a holistic approach is necessary for evaluating liver involvement in CD patients.