Tektonizma, Alterasyon ve Ultramafik Sistemlerin Rolü

Abstract

Elazığ Alacakaya ilçesi ve civarında yer alan ultramafik kayaçlar içerisinde tektonik hatlar boyunca gelişmişolan lisfenit oluşumları tektonik ve jeokimyasal işlevlerin ürünüdür. Bu kayaçlar yaygın olarak serpantinleşmişultramafitler içinde yeralır. Serpantinleşmiş ultramafitler, serpantin mineralleri (lizardit, krizotil) ve buminerallere eşlik eden talk, diyopsit ve kromit minerallerinden ibarettir. Bu minerallerin varlığı, magmatikkökene, ortamdaki akışkan varlığına ve yüksek reaksiyon hızına işaret etmektedir. Lisfenitlerin XRD yöntemiylebelirlenen mineral parajenezlerinde başlıca kuvars+dolomit, dolomit+kalsit+kuvars, dolomit+kuvars+manyezitbelirlenmiştir. Kayaçlarda serpantin+manyezit, manyezit+talk ve son olarakta manyezit+kuvars oluşumusıcaklık koşullardaki değişimi (redüksiyon,permeabilite) ve tektonizmaya eşlik eden silis aktivitesini gösterir.Mineralojik incelemelerle belirlenen olivin ve lizardit/krizotil gibi mineralleri çevreleyen kalsit, klorit, hematitprogresif alterasyon koşullarını, Ca ve CO2'ca zengin akışkanların etkisiyle Mg-silikatlarda meydana gelendeğişimleri ve karbonat oluşumunu belirtir. Mikroskopik incelemeler, kimyasal ve izotop analiz verileri,ultramafitlerde gelişen lisfenitlerin oluşumunda;Tektonizma, orta veya düşük derece sıcaklık ve su-kayaçetkileşimi süreçleri, karbonat aktivitesi ve progresif alterasyonun ilerlemesine sebep olmuştur. Silisli lisfenitoluşumunda sıcaklığın kısmen yüksek olduğu mineraller arası reaksiyon, tektonizma kontrolünde silisleşmeye vekarbonatlaşmaya sebep olarak görülmektedir.