TUNCELİ İLİ AĞIZLARI

Abstract

Bir şive içinde bulunan ve bölgelere, şehirlere, yörelere ve köylere göre söyleyiş farklılıkları gösteren konuşma biçimlerine ağız denir. Bir yazı dilinin gelişip zenginleşmesinde o yazı dilinin ağızlarının araştırılması önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmalara küçük bir katkı sağlamak amacıyla Tunceli ili ağızları incelenmiştir. Tunceli'de, Türklerin Orta Asya'dan getirdikleri özelliklerin mevcut kültürle sentezlendiği bir kültürel doku vardır. Bu çalışmada Tunceli ili ağızları esas alınmıştır. Tez; giriş, inceleme, sonuç, metinler, sözlük ve bibliyografya bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Tunceli'nin tarihi, coğrafi özellikleri, sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik durumu hakkında bilgiler verilmiştir. Metinler bölümünde derlenen 110 metin transkripsiyon alfabesiyle yazıya geçirilmiştir. İnceleme bölümünde Tunceli ili ağızlarının fonetik ve morfolojik yapısı incelenip örneklendirilmiştir. Sonuç bölümünde Tunceli ili ağızlarının önemli bulunan fonetik ve morfolojik özelliklerine yer verilmiştir. Sözlük bölümünde Tunceli ili ağızlarından derlenen metinlerde geçen yazı dilinden farklı kelimeler açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi ağızları, Tunceli ili ağızları, ağızlar, Tunceli

The forms of speech which are found in a dialect and show differences in pronunciation according to regions, cities, regions and villages are called mouths. In the development and enrichment of a writing language, it has an important place to investigate the mouths of that writing language. In order to make a small contribution to these studies, the mouths of Tunceli provinces were examined. In Tunceli, there is a cultural texture in which the characteristics brought by the Turks from Central Asia are synthesized with the current culture. Tunceli province dialects are taken into consideration in this study. Thesis; Entry, examination, results, texts, dictionary and bibliography sections. In the introduction, information about Tunceli's history, geographical features, socio-cultural and socio-economic status is given. 110 texts compiled in the texts section were transcribed with the transcription alphabet. The phonetic and morphological structure of Tunceli provinces is examined and exemplified in the review section. The phonetic and morphological characteristics of Tunceli province dialects are mentioned in the conclusion section. In the dictionary section, different words are explained in the texts compiled from Tunceli province dialects. Key Words: Dıalectıcs Of Tunceli, dialectics, Tunceli