KUTADGU BİLİG'DE GÖREVLİ KELİMELER

Abstract

Kutadgu Bilig, 11. yüzyıl Karahanlı Türkçesi ile yazılmış dönemin dil özelliklerini büyük oranda yansıtan İslamı Türk Edebiyatının ilk büyük eseridir. Ayrıca dönemin kültürünü yansıtan en geniş kapsamlı bir eserdir. Gerek bu bilim dalında gerekse diğer alanlarda sayısız çalışmaya konu olmuştur. Bu eser üzerine yapılan çalışmalar Türk dilinin yapısını, sistemini ve gücünü ortaya koymak açısından oldukça önemlidir. Türkçe, eski dönemlerden itibaren görevli kelimeler açısından zengin bir dil olmuştur. Türklük bilgisi bakımından da önemli bir eser olan Kutadgu Bilig'de bu zenginliği görevli kelimeler üzerinde de göstermektedir. Yüksek lisans çalımamızdaki amacımız Kutadgu Bilig'de yer alan görevli kelimeleri tespit etmek, bunları görev ve köken bakımından incelemekle birlikte görevli kelime olarak kullanım sıklığını tablolaştırmaktır. Reşit Rahmeti Arat'ın Kutadgu Bilig adlı eseri metin ve çeviri kısmı baştan sona okuma yöntemi ile taranarak görevli kelimeler teker teker belirlenmiştir. Tespit edilen görevli kelimeler beyit numaraları ve Türkiye Türkçesine aktarılmış hali ile birlikte verilmiştir. Tespit edilen görevli kelimeler detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

Kutadgu Bilig is the first major work of Islamic Turkish Literature, written in 11th century Karakhanid Turkish, which largely reflects the linguistic characteristics of the period. It is also the most comprehensive work reflecting the culture of the period. It has been the subject of numerous studies both in this branch of science and in other fields. The studies on this work are very important in terms of revealing the structure, system and power of the Turkish language. Turkish has been a rich language in terms of relevant words since ancient times. Kutadgu Bilig, which is an important work in terms of Turkish knowledge, also shows this richness on the relevant words. Our aim in our master's study is to identify the words in Kutadgu Bilig and to examine them in terms of their function and origin, as well as to tabulate the frequency of use of words in Kutadgu Bilig. The text and translation part of Reşit Rahmeti Arat's book called Kutadgu Bilig were scanned by the method of reading from beginning to end, and the relevant words were determined one by one. The identified words are given with their couplet numbers and their translation into Turkish. The identified relevant words were discussed in detail.