TRABLUSŞAM DÂRÜŞŞİFÂ (BÎMÂRİSTAN) VAKFI 1845-1880

Abstract

Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyıldan önce sağlık hizmetleri vakıflar aracılığıyla verilmekteydi. Sağlıkhizmeti veren kuruluşlar genel olarak bîmâristan ve dârüşşifâ olarak adlandırılmışlardı. Bîmâristan vedârüşşifâ vakıfları padişahlar, saltanat üyeleri başta olmak üzere devlet adamları ile zenginler tarafındankurulmuşlardı. Osmanlı idaresindeki Trablusşam’da sağlık hizmet veren Bîmâristan, Memlûklar zamanındakurulmuş olup İzzi ve Bedrî isimleri ile anılmaktaydılar. Osmanlı Devleti, Trablus’u ele geçirdikten sonraİzzi ve Bedrî Bîmâristan vakıflarını kayıt altına alarak bunların varlığını korudu. Ancak 16. yüzyılın ikinciyarısında zamanla bu iki vakfın hizmetlerinin aksaması ve mali durumlarının kötüleşmesi neticesinde devletbunları birleştirerek tek bir vakıf haline dönüştürdü. Bu düzenleme ile Trablusşam’daki Dârüşşifâ(Bîmâristan) Vakfı 19. yüzyılın sonuna kadar varlığını sürdürebildi.Bu çalışmada, Trablusşam Dârüşşifâ (Bîmâristan) Vakfı’nın 1845-1880 tarihleri arasında gelir vegiderlerinin tür ve sayıları ile vakıfta çalışan görevlilerinin unvan ve ücretleri hakkında bilgi verilmiştir. Yinebu araştırma neticesinde, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde Trablusşam Dârüşşifâ (Bîmâristan)Vakfı’nın ekonomik yapısının analizi yapılarak, verdikleri hizmetlerde zaman içerisinde geçirmiş olduğusosyal ve iktisadi değişimler ortaya çıkarılmıştır.