DENEYSEL RETİNAL İSKEMİ VE REPERFÜZYON OLUŞTURULAN KOBAYLARDA VİTAMİN E TÜREVLERİNİN ETKİSİ

Abstract

I. ÖZET Bu çalışmada iskemi-reperfüzyon sürecinde oksijen radikallerinin zararlı etkilerini engelleyen vitamin E türevlerinin, kobay retinasında oluşturulan iskemik hasarı önlemedeki etkinlikleri araştırılmıştır. Denekler, 400-600 gram ağırlığında erkek cins 80 adet sağlıklı pigmentli Guinea pig (kobay)'den oluşmuştur. Kobaylar her bir grupta 16 denek olacak şekilde 5 eşit gruba ayrılmıştır. Grup 1 (kontrol/noniskemik grup): Bu gruba hiçbir işlem yapılmamış, sadece normal değerlerin saptanması amaçlanmıştır. Grup 2 (iskemi/reperfüzyon grubu), grup 3 (alfa-tokoferol grubu), grup 4 (gama-tokoferol grubu) ve grup 5 [d-alfa- tokoferol polietilen glikol 1000 süksinat (TPGS) grubu]'e iskemi-reperfüzyon işlemi yapılmış ve grup sırasına göre serum fizyolojik, alfa-tokoferol, gama- tokoferol ve TPGS uygulanmıştır. Tüm deneklerin birer gözü kullanılmış olup, her bir gruptaki deneklerin yarısı biyokimyasal inceleme için, diğer yansı ise histopatolojik inceleme için kullanılmıştır. 2-5. gruptaki deneklerde retinal iskemi oluşturmak amacıyla, göz içi basıncı 150 mmHg olacak şekilde serum şişesi 204 cm yüksekliğe çıkartılarak tespit edilmiş ve bu yükseklikte 90 dakika süreyle tutulmuştur. 90 dakikalık iskemi sonrasında göziçi basıncı normal seviyeye düşürülmüş ve denekler 24 saat süreyle reperfüzyon ortamında bırakılmış ve gözler enükle edilmiştir. Çalışmamızda retinal doku malondialdehid (MDA) düzeyleri değerlendirildiğinde; her bir ilaç grubunun iskemi grubu ile karşılaştırmalarında ilaç grupları lehine istatistiksel anlamlılık saptanırken (p<0.0001), ilaç gruplarının birbirleri ile yapılan karşılaştırmalarda sadece alfa-tokoferolün TPGS grubuna göre istatistiksel olarak anlamlılık gösteren daha iyi koruma sağladığı saptanmıştır (p<0.0001). Retina glutatyon (GSH) düzeylerinde; gama-tokoferol grubunun iskemi grubuna göre anlamlı koruma sağlamadığı saptanmıştır (p=0.53). Alfa-tokoferol ve TPGS gruplarının iskemi grubuna göre anlamlı koruma sağladığı saptanırken kendi aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p=0.60). Çalışmamızda histopatolojik bulgular genel olarak değerlendirildiğinde; iskemi-reperfüzyon hasarına karşı, her üç ilaç grubunun iç retinal katlarda belirgin koruma sağladığı saptanırken bu korumanın dış retinal katlara gidildikçe azaldığı gözlenmiştir.Bu sonuçlar değerlendirildiğinde; MDA, GSH düzeyleri ve histopatolojik bulgularımız itibarı ile, akut iskemi-reperftizyona maruz kalan gözlerde, özellikle alfa-tokoferolde daha belirgin olmak üzere vitamin E türevleri lipid peroksidasyonunu ve retinal dokunun iç katlarında ödem formasyonu ve dejenerasyonu azaltmaktadır. Anahtar Kelimeler: Vitamin E, iskemi-reperfüzyon, retina.