Tavşanlarda açık yara tedavisinde subkutan PRP ve PRP+Cvitamini+B5vitamini etkinliğinin araştırılması

Abstract

Deri bütünlüğünün bozulmasıyla meydana gelen yaralar, enfeksiyon riski ve fonksiyon kaybı nedeniyle hem beşeri hem de veteriner hekimlikte hızlı tedavi gerektiren önemli klinik olgulardır. Bu çalışmanın amacı Yeni Zelanda ırkı tavşanlarda oluşturulan deneysel tam kat açık yara modelinde, Trombositten Zengin Plazma'nın (PRP) tek başına ve doku onarımını desteklediği bilinen C vitamini ile B5 vitamini kombinasyonuyla birlikte uygulanmasının, yara iyileşme süreci üzerindeki makroskobik ve histopatolojik etkilerini araştırmaktır. Çalışmada 18 adet sağlıklı Yeni Zelanda tavşanı kullanılmış olup denekler randomize şekilde Kontrol, PRP ve PRP+VİT olmak üzere 6'şarlı üç gruba ayrılmıştır. Tüm deneklerin sırt bölgesinde 2 cm uzunluğunda tam kat deri yarası oluşturulmuştur. PRP grubuna 3 gün arayla toplam 4 kez subkutan 1 mL PRP enjeksiyonu uygulanırken, PRP+VİT grubuna 1mL PRP içerisine 0.5 mL C Vit ve 0.5 mL B5 Vit eklenerek subkutan uygulanmıştır. Kontrol grubuna lokal herhangi bir tedavi uygulanmamıştır. Tüm gruplara 5 gün süreyle intramusküler antibiyotik uygulanmıştır. İyileşme süreci 0, 3, 6, 9 ve 12. günlerde makroskobik olarak fotoğraflanıp ölçülmüş; çalışma sonunda alınan doku örnekleri deri rejenerasyonunu değerlendirmek için histolojik ve klinik ölçekler (HEALS-A skorlama sistemi) kullanılarak histopatolojik açıdan değerlendirilmiştir. Bulgular incelendiğinde; Kontrol grubunda ortalama yara iyileşme süresi 10.5 gün iken, hem PRP hem de PRP+VİT gruplarında bu süre 7.5 güne düşmüştür. Özellikle 3-6. günler arasındaki proliferasyon fazında tedavi gruplarında iyileşme hızının belirgin şekilde arttığı gözlenmiştir. Histopatolojik analizlerde; PRP+VİT grubunun epitelizasyon düzeyi, rejeneratif dermal eklerin (kıl folikülü ve bez yapıları) oluşumu ve genel histolojik skor bakımından hem Kontrol hem de PRP uygulamasının yapıldığı örneklerde ölçülen parametrelerin anlamlı düzeyde (p<0.05) daha yüksek seyrettiği gözlemlenmiştir. Ayrıca inflamasyon şiddetinin en düşük olduğu grup PRP+VİT grubudur. Sonuç olarak; PRP'nin C ve B5 vitaminleri ile kombine edilerek subkutan uygulanmasının, inflamasyonu güçlü şekilde baskıladığı, re-epitelizasyonu ve doku rejenerasyonunu tek başına PRP kullanımına kıyasla daha fazla artırdığı belirlenmiştir. Bu kombinasyonun açık yara tedavisinde hızlı ve kaliteli iyileşme sağlayan etkili bir protokol olduğu sonucuna varılmıştır.Wounds resulting from disruption of skin integrity are significant clinical conditions requiring rapid treatment in both human and veterinary medicine due to the risk of infection and loss of function. The aim of this study is to investigate the macroscopic and histopathological effects of Platelet-Rich Plasma (PRP) alone and in combination with Vitamin C and Vitamin B5, known to support tissue repair, on the wound healing process in an experimental full-thickness open wound model created in New Zealand rabbits. Eighteen healthy New Zealand rabbits were used in the study, randomly divided into three groups of six: Control, PRP, and PRP+Vitamin B1. All rabbits had a 2 cm long full-thickness skin wound on their backs. The PRP group received 1 mL of subcutaneous PRP four times at 3-day intervals, while the PRP+Vitamin B1 group received 1 mL of PRP with 0.5 mL of vitamin C and 0.5 mL of vitamin B5 subcutaneously. The control group received no local treatment. All groups received intramuscular antibiotics for 5 days. The healing process was macroscopically photographed and measured on days 0, 3, 6, 9, and 12; tissue samples taken at the end of the study were evaluated histologically and clinically (HEALS-A scoring system) and histopathologically to alter skin regeneration. When the findings were examined; the average wound healing time was 10.5 days in the control group, while this time decreased to 7.5 days in both the PRP and PRP+VIT groups. A significant increase in the healing rate was observed in the treatment groups, especially during the proliferation phase between days 3-6. In histopathological analyses; the PRP+VIT group showed significantly higher (p<0.05) epithelialization level, formation of regenerative dermal appendages (hair follicles and glandular structures), and overall histological score in both the control and PRP-treated samples. Furthermore, the PRP+VIT group had the lowest inflammation severity. In conclusion, it has been determined that subcutaneous application of PRP in combination with vitamins C and B5 strongly suppresses inflammation and increases re-epithelialization and tissue regeneration more than PRP alone. This combination has been concluded to be an effective protocol for rapid and high-quality healing in open wound treatment.