GÜMÜŞYAZI GÜLŞEHİR(NEVŞEHİR) KÖMÜRLERİNİN JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ

Abstract

Bu çalışma, Nevşehir kömürlerini jeokimyasal olarak karakterize ederek eser elementlerin zenginleşmesi ve olası kaynaklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Nevşehir (Gümüşyazı-Nevşehir) kömürleri Geç Miyosen Kızılöz Formasyonu (Arafa Üyesi) kayaçları içerisinde bulunmaktadır. Bu kömürler huminit maseral grubu bakımından daha zengindir ve baskın maseral grup ülminitlerdir. Kömürlerin mineral maddeleri; oksitlenmiş framboidal pirit, demir oksit mineralleri, camsı faz, kil ve karbonat mineralleri gibi inorganik bileşenlerdir. Nevşehir kömürleri içerdikleri değerli metaller ve eser elementler açısından büyük potansiyele sahiptir. Nevşehir kömürlerinin ana oksit değerleri; Al2O3 %19,6-27,8 (ortalama: 22,66), CaO %2,5-9,1 (ortalama: 5,78), Fe2O3 %9,9-16,2 (ortalama: 13,01), SiO2 %46-55,4 (ortalama: 48,8) ve SO3 %1,6-11'dir (ortalama: 4,71) şeklinde değişmektedir. Diğer ana oksit elementlerin konsantrasyonları çok düşük değerler içermektektedir. Dünya çapında linyit, subbitümlü kömürler ve külleri için ilgili Clarke değerleri ile karşılaştırıldığında, Nevşehir kömürleri As, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Li, Mo, Ni, Pb, Rb, Sb, Se, Sr, Th, U, V, Y ve Zn dahil olmak üzere çoğu eser element için daha yüksek değerlere sahiptir. Bu çalışmada yer alan kömür örnekleri, dünya kömür ortalamasıyla karşılaştırıldığında As (ortalama 149,25 ?g/g), V (244,75 ?g/g), Cr (158,875 ?g/g), Ga (17,75 ?g/g), Ni (215,5 ?g/g), Th (16,75 ?g/g), Zn (143,125 ?g/g) ve U (54,125 ?g/g) açısından zenginleşmiştir.

This study aims to determine trace element enrichment patterns and possible sources by geochemically characterizing Nevşehir coals. Nevşehir (Gümüşyazı-Nevşehir) coals are located within the rocks of the Late Miocene Kızılöz Formation (Arafa Member). This coals are richer in huminite maceral group, and the domi-nant maceral group is ulminites. Mineral matters of coals are inorganic components such as oxi-dised framboidal pyrite, iron oxide minerals, glassy phase, clay and carbonate minerals. Nevşehir coals have great potential in terms of the valuable metals and trace elements they contain. The values obtained in the main oxide analyses of Nevşehir coals are; Al2O3 19.6-27.8% (average: 22.66), CaO 2.5-9.1% (average: 5.78), Fe2O3 9.9-16.2% (average: 13.01), SiO2 46-55.4% (average: 48.8) and SO3 1.6-11% (average: 4.71). The concentrations of other main oxide elements are very low. Compared with the relevant Clarke values for lignite, subbituminous coals and ashes worldwide, Nevşehir coals have higher values for most trace elements including As, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Li, Mo, Ni, Pb, Rb, Sb, Se, Sr, Th, U, V, Y and Zn. The coal samples included in this study are enriched in As (average 149.25 ?g/g), V (244.75 ?g/g), Cr (158.875 ?g/g), Ga (17.75 ?g/g), Ni (215.5 ?g/g), Th (16.75 ?g/g), Zn (143.125 ?g/g) and U (54.125 ?g/g) compared to the world coal average.