PRENATAL VE POSTNATAL DÖNEMDE TAVŞAN DUODENUM'UNUN IŞIK VE ELEKTRON MİKROSKOBİK OLARAK İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmada 20 adet dişi ve 4 adet erkek Yeni Zellanda Albino cinsi yetişkin tavşanlar ile bunların çiftleştirilmesi sonucu elde edilen fetüsleri ve yavruları kullanıldı. Prenatal dönemin 19, 21, 23, 25, 27, 29. günleri, postnatal dönemin 1, 5, 10, 15, 20, 30. günleri ve ergin dönem olmak üzere toplam 13 grup oluşturuldu. Sodyum pentotal (10-12 mg/kg) verilerek uyutulan tavşanların duodenumundan alınan doku örnekleri ışık ve elektron mikroskobik incelemeler için uygun histolojik yöntemlerle bloklandı. Bu bloklardan hazırlanan kesitler ışık ve elektron mikroskobunda incelendi. Işık mikroskobunda duodenum gebeliğin 19. gününde tabakalar halinde epiteliyal hücrelerle sarılmış, küçük lumenli basit bir tüp şeklindeydi. Epitel altındaki bağdoku bez içermiyordu. Gebeliğin 21. gününde lumeni çevreleyen çok katlı epitel yavaş yavaş tek katlı yapıya dönüşmeye başladı. Birkaç primitif villus epitel hücrelerinin apikal plazma membranı boyunca görüldüler. Gebeliğin 23. gününde tam olarak şekillenmiş, tek katlı prizmatik epitelden oluşan villus intestinalisler gözlendi. Gebeliğin 25. gününde epitel hücrelerinin apikal yüzeylerinde fırçamsı kenar görüldü. Gebeliğin 27. gününde nispeten farklılaşmamış açık sitoplazmalı kadeh hücreleri (exocrinocytus caliciformis) epitel hücreleri arasında gözlendi. Glandula intestinalisler villusların bazalinde lamina propriyada ilk olarak ortaya çıktı. Glandula duodenalisler prenatal dönemde görülmedi. Primitif duodenal bezlere postnatal dönemin 1. gününde rastlandı. MISotflAM'Elektron mikroskobunda prenatal dönemin 19. gününde epitel hücrelerinin sitoplazmaları çok sayıda serbest ribozom, bir kaç granüllü endoplazma retikulumu içerir. Mitokondriyonlar sayıca az ve küçük idiler. Lumen etrafındaki komşu olan epitel hücreleri bir birine bağlayıcı kompleksler (junctio intercellularis) ile karşılıklı olarak bağlıydı. Zonula okludensler (zonula occludens) komşu luminal hücrelerin apikal yüzleri boyunca görüldü. Dezmozomlar (desmosoma) luminal hücrelerin lateral plazma membranları boyunca bol idi. Prenatal dönemin 21. gününde bağırsak lumenine bakan epiteliyal hücreleri birkaç mikrovillus içeriyorlardı. Serbest ribozomlar sitoplazmanın her yerine dağılmıştı. Paranüklear sitoplazmada çok sayıda glikojen partikülleri bulunur. Prenatal dönemin 25. gününde epitel hücrelerindeki organellerin sayı ve büyüklükleri artmıştı. Çekirdek hücrenin bazal kısımlarına yerleşmiş ve diftuz kromatin yapısındaydı. Apikal hücre yüzeyi boyunca mikrovillusların sayılarında ve uzunluklarında artışlar gözlendi. Prenatal dönemin 29. gününde tipik mikrovilluslar luminal yüzey boyunca görüldü. Mitokondriyonlar sayıca arttı. Kadeh hücreleri (exocrinocytus caliciformis) çok sayıda mukus içeren granüllere sahipti. Bu hücreler iyi gelişmiş granüllü endoplazma retikulumuna, çok sayıda mitokondriyonlara ve serbest ribozomlara sahipti. Literatürler ve araştırmaların ışığı altoda bu çalışma ile tavşanlarda duodenal mukozanın gelişmesinin, posnatal dönemin 20. gününe kadar devam ettiği kanısına varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tavşan, duodenum, gelişim, ışık ve elektron mikroskobik yapı.

In this study, 20 female and 4 male New Zealand Albino rabbits and their fetuses and newborns were used. Totaly 13 groups were established as 19, 21, 23, 25, 27, 29 days of perinatal period; 1, 5, 10, 15, 20, 30 days of postnatal period and mature. Under general anesthesia (sodium pentothal 10-12 mg/ kg) the rabbits were sacrificied and the tissue samples were taken from duodenum and processed for light and electron microscopy in investigations and observed in the light and electron microscope. At the 19th day of gestation, duodenum resembled as a simple tube with a tiny lumen surrounded by stratified epithelial cells. There were not any glands in the connective tissue under the epithelium. At the 21th day of gestation, stratified epithelium surronding the lumen was gradually detected as simple columnar type. A few primitive mikrovilli were evident along the apical plasma membrane of the epithelial cells. At the 23th day of gestation, well formed villi intestinales with simple columnar epithel were observed. At the 25th day of gestation, the brush border was seen at the apical surface of the epithelial cells. At the 27 day of gestation, relatively undifferentiated goblet cells with light cytoplasm were appeared as intraepithelially. Intestinal glands were appeared on the basal of villi in the lamina propria. Duodenal glands were not seen at the perinatal period. The primitive duodenal glands were found at the first day of postnatal period. At the 19th day of gestation in electron microscope, epithelial cells had numerous free ribosomes, a few elements of rough endoplasmic reticulum. Mitochondria were small number and size. Around the intestinal lumen, neighboring epithelial cells were mutually joined by the junctional complex.Zonula occludentes were seen along the apical aspect of adjacent luminal cells. Desmosomes were abundant along with the latheral plasma membranes of luminal cells. At the 21th day of gestation, the epithelial cells faced the intestinal lumen had only a few microvilli. Free ribosomes were distributed throughout the cytoplasm. The glycogen particles in the paranuclear cytoplasm were abundant. At the 25th day of gestation, the organels of epithelial cells increased in number and size. Nucleus located basal parts of cells and had diffus chromatine. Microvilli increased in number and size along the apical cells surface. At the 29th day of gestation, a typical microvilli were seen along the luminal surface. Goblet cells contained many mucous granules. These cells contained well-developed rough endoplasmic reticulum, many mitochondria and free ribosomes. This study in rabbits indicated that duodenal mucosa continued to it's development at the 20th day of postnatal period. Key Words: Rabbit, Duodenum, development, the light and electron microscopic structure