Kırsal Yaşam ve Tarımsal Faaliyet Uygulamalarında Dinsel Tutum ve Davranışların Analizi

Abstract

Projenin konusu, tarımsal faaliyette bulunan çiftçilerin dinsel zihniyetini analiz etmektir. Çiftçilerin dinsel zihniyeti toprak, meslek, teknoloji, kader, halk inanışları, geleneksel uygulamalar, fıkhî kurallar ve etik problem algıları üzerinden kritik edilmiştir. Her bir aşama, ziraat ve ilahiyat alanları için önemli sonuçları barındıracak niteliktedir. Projenin konusunun tarım algısı, etik problemler ve dini tutum olarak seçilme sebebi ise, çiftçilik mesleğinin tarihte olduğu gibi bugün de insanlık için önemli olmasından kaynaklanmaktadır. Zira çiftçilik mesleği, insanlık tarihi kadar eskidir. Bu projenin temel amacı ise çiftçilerin tarım algıları, dini tutum ve etik problemler bağlamında tarımsal faaliyette bulunan çiftçilerin eylem ve tutumları üzerinden dinsel zihniyetlerinin anal izini yapmaktır. Projede veriler, çiftçiler ile yüz yüze görüşülerek anket yoluyla elde edilmiş ve tarım algısı, etik problemler ve dini tutum şeklinde üç ölçek geliştirilmiştir. Tarım algısı ölçeği, çiftçilerin toprak, meslek ve teknoloji algıları üzerinden üç boyutla ele alınırken dini tutum ölçeği kader, halk inanışları, geleneksel uygulamalar ve fıkhî kurallar üzerinden dört boyutla ele alınmıştır. Etik problemler ölçeği ise tek boyutlu olarak ele alınmıştır. Her üç ölçek özelinde toplanan veriler tanımlayıcı istatistikler, duyarlılık endeksi, tek yönlü varyans analizi (kruskal) ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) tekniklerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Bu çerçevede tarım algısı, etik problemler ve dini tutum birbirlerini yordama ilişkisi analiz edilerek hem ana yapıların hem da alt boyutların dinsel zihniyeti etkileme düzeyi tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede çiftçilerin kader algısı, doğa şartlarıyla bağlantılı olan mesleklerinde kutsalla kurulan bağlantıyı örneklendirmektedir. Yapısal Eşitlik Modeli verilerine göre kader algısı, tarım algısındaki varyansın % 17?sini ve dini tutum algısındaki varyansın da % 12?sini açıklamaktadır. Tarım algısı, etik problemlerdeki varyansın % 31?ini açıklarken dini tutum algısı ise etik problemlerdeki varyansın % 6?sını açıkladığı görülmektedir. Elde edilen bulgulardan hareketle çiftçilerde kader algısının tarım algısını ve dini tutum algısını anlamlı düzeyde yordadığı ve bu iki değişkeninde ayrı ayrı olarak etik problemler üzerinde anlamlı düzeyde yordayıcı bir etkiye sahip olduğu söylenebilir.