THE DEFINITION OF A DEMOCRATIC TEACHER ACCORDING TO THE OPINIONS OF SOCIAL STUDIES TEACHERS AND THE SELF-EVALUATION OF THOSE TEACHERS IN RELATION TO THE DEMOCRATIC ASPECTS OF TEACHING

Abstract

Demokratik öğretmen genellikle hoşgörülü, öğrencilerin düşüncelerine değer veren, farklılıklara saygı duyan demokratik tutum ve değerleri benimsemiş kişi olarak bilinir. Eğitim sürecinin aktörü konumunda bulunan öğrenci, okul idaresi ve velilerle birebir ilişki içinde olan öğretmenler, demokratik tutum veya davranışın sınıf ortamında uygulanabilirliği veya eksikliklerinin neler olduğunu en iyi bilenlerdir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin, demokratik öğretmen tanımları kendi demokrasi anlayışlarını ortaya koymak açısından da önemlidir. Bu araştırmanın amacı, 2010-2011 öğretim yılında Ankara ilinde görev yapan 6. ve 7. sınıfta derse giren sosyal bilgiler öğretmenlerinin demokratik öğretmen tanımlarını belirlemektir. Araştırma, Ankara iline bağlı Yenimahalle, Altındağ, Etimesgut, Keçiören, Çankaya, Mamak ilçelerinde bulunan 92 ilköğretim okulunda görev yapan 138 sosyal bilgiler öğretmeni üzerinde yapılmıştır. Genel tarama türünde olan araştırmada, açık uçlu soruların yer aldığı bir veri toplama aracı kullanılmıştır. Nitel araştırma tekniğinin kullanıldığı araştırma sonuçlarına göre, bireysel farklılıklara saygı duyan ve öğrencilere eşit davranan, onlara söz hakkı veren ve farklı düşüncelere hoşgörülü davranan, demokratik tutum ve davranışları bir yaşam şekli olarak benimseyen kişi demokratik öğretmendir. Öğretmenler, öğrencilere eşit davranma, farklı düşüncelere saygı duyma, öğrencilerin düşüncelerini özgürce ifade etmelerini sağlama ve sınıf ortamında demokratik kuralları uygulama yönleriyle kendilerini demokratik bulmuşlardır. Öğretmenlerin kendilerinden veya sınıf ortamından kaynaklanan ve demokratik davranmalarını engelleyen nedenler ise, süre azlığı ve sınıfın kalabalık olması, öğretmenin kendi yetiştirildiği ailenin veya çevrenin eğitim düzeyinin düşük olması veya demokratik olmaması ile öğrencilerin aile yapısından veya kendilerinden kaynaklanan sorunlar olarak sıralanmıştır