KÂŞGARLI MAHMUD (2024). DÎVÂNU LUGÂTİ’T-TÜRK (CİLT 1-3). HOCAYEV, H. S. (ÇEV.), BAKÜ: AZERBAYCAN MİLLÎ İLİMLER AKADEMİSİ NESİMİ DİLBİLİMİ ENSTİTÜSÜ, ISBN: 978-9952-569-28-5

Abstract

Dîvânu Lugâti’t-Türk, Azerbaycan Türkçesine ilk kez 1930’lu yıllarda SSCB İlimler Akademisi Azerbaycan Şubesi’nde görev yapan Özbek asıllı bilim insanı Halid Said Hocayev tarafından tercüme edilmiştir. Ancak yayımlanamadan Hocayev’in “karşı devrimci, Pantürkist bir örgütün üyesi ve Türkiye için istihbarat çalışmaları yürüten bir kişi” suçlamasıyla 1937 yılında öldürülmesinin ardından kayıp olarak kabul edilmiştir. 86 yıl sonra Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Nesimi Dilbilimi Enstitüsü arşivinde bulunan tercüme, eserin yazılışının üzerinden 950 yıl geçmesi şerefine 2024 yılında enstitü tarafından üç cilt hâlinde yayımlanmıştır. Tanıtımı yapılan Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün bu tercümesi, 86 yıl sonra tekrar gün yüzüne çıkarılıp yayımlanmasıyla önemli bir değer kazanmıştır. Aynı zamanda bu eser sayesinde Hocayev’in bilim dünyasındaki itibarı da yeniden inşa edilmiştir.

D?w?n Lugh?t al-Turk was first translated into Azerbaijani Turkish in the 1930s by Khalid Said Khojayev, an Uzbek scientist working at the Azerbaijani branch of the USSR Academy of Sciences. However, this work was considered lost after Khojayev was murdered in 1937, accused of being “a counter-revolutionary, a member of a pan-Turkist organization, and a person doing intelligence work for Turkey,” before it could be published. After 86 years, the translated texts found in the archives of the Nesimi Linguistics Institute of the National Academy of Sciences of Azerbaijan were published in three volumes by the Institute in 2024, in honor of the 950th anniversary of the work. This translation of D?w?n Lugh?t al-Turk, which is the subject of this book review, has gained an important value by being unearthed and published after 86 years. At the same time, this work restores Khojayev’s reputation in the world of scholarship.