ULUDERE HAVZASI'NIN (BİNGÖL) JEOMORFOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNDE MORFOMETRİK ANALİZLERİN KULLANIMI

Abstract

Bu çalışmada Uludere Havzasının jeomorfolojik özellikleri ve bu özelliklerikazanmasında etkili olan faktörler morfometrik indisler kullanılarakbelirlenmiştir. Morfometrik analizler sahaya ait 1/25000 ölçeklitopoğrafya haritalarının sayısallaştırılması ile üretilen sayısal yükseklikmodelinden elde edilmiştir. Bu çalışmada profil, eğim, bakı, hipsografikanalizler, nisbi rölyef ve yükselti frekansı analizleri yapılmıştır. Tektonikhatlar eğim dağılışını belirlemiş, buna bağlı olarak havzanın batısındaeğim değerleri yükselmiştir. Aktif fayın havzayı KB-GD yönlü kesmesiyamaçlar arasında bakı farklılığına neden olmuştur. Tektonizma KKB-GGDyamaçların sahada geniş olanlar kaplamasına sebep olmuştur. Dikyamaçlardan akarsu havzasını besleyen çok sayıda küçük akarsu doğmuşve bu akarsular tektonik hareketlerden dolayı ötelenmiştir. Havzanıntektonik olarak çarpılması asimetrik bir şekil kazanmasını sağlamış, bunabağlı olarak doğudan akarsuyu besleyen alan genişlemiştir. Havzanınsularını drene eden Uludere tektonik hatlara yerleştiği için subsekantakarsu özelliği göstermektedir. Nispi rölyefin batıda 538 mye çıktığı,doğuda ise 100 mnin altına düştüğü havzada, yükselti frekansı analizinegöre en fazla tekrarlanan yükselti basamağının 2600-2700 m olduğu,bunun da genç tektonik hareketlerden kaynaklandığı düşünülmektedir.Nisbi reliefin havzanın doğusunda azalması volkanik düzlüklerin genişalan kaplaması ile ilgilidir. Enine profil serilerinde göze çarpan yükseltifarkı ve asimetrilik havzanın şekillenmesinde tektonizma etkisinin belirginolduğunu ve havzanın gençlik döneminde olduğunu ortaya koymaktadır.