ALTIOLUK (ALACAKAYA-ELAZIĞ) ÇEVRESİNİN JEOLOJİSİ VE ROSSO-LEVANTO MERMERLERİN OLUŞUMU

Abstract

Güneydoğu Anadolu Sürüklenim Kuşağı üzerinde, Jura'dan Orta Eosen'e kadar değişen yaş aralığındaki magmatik, sedimanter ve volkano-sedimanter birimler tektonik kuvvetlerden etkilenmiş, deformasyon ve tektonizma izleri çalışma alanında yaygın olarak gözlemlenmiştir. Guleman Ofiyoliti bölgedeki en yaşlı birim olup, bu birimin üzerine genellikle açılı uyumsuzlukla, Lice Formasyonu ve Maden karmaşığı gelmektedir. Elazığ Alacakaya ilçesindeki yaygın ultramafik kayaçlarda, özellikle tektonik hatlar boyunca tektonizmanın etkisiyle gelişmiş lisfenit oluşumları görülür. Lisvenitler, serpantinleşmiş ultramafitler içerisinde, serpantin mineralleri (lizardit, krizotil), talk, diyopsit ve kromit mineralleriyle içiçedir. Bu mineral topluluğu, akışkan varlığında magmatik kökeni ve mineraller arası yüksek reaksiyon hızını gösterir. Lisvenitlerle gerek tektonik hatlar boyunca, gerek daha uzak mesafelerde yerleşmiş olan farklı doku ve renkler sunan mermer oluşumları mevcuttur. Çalışma alanının farklı stratigrafik seviyelerinde açılmış mermer ocaklarından alınan mermer örneklerinin mineralojik ve kimyasal özellikleri belirlenmiş ve bu özelliklerin değişimi ve sebebi irdelenmiştir. Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Altıoluk (Alacakaya-Elazığ) çevresinin jeolojisi ve Rosso-Levanto mermerlerin oluşumu ele almaktadır. Yapılan jeolojik, petrografik, kimyasal incelemeler bu mermerlerin, büyük fay yüzeyleri arasında taşınan inceleme alanındaki kayaçların uygun ortamlarda birikmesi sonucu oluşmuş, bazik ve ultramafik kayaç kırıntı ve parçalararı içeren kalsit/mikrit çimentolu tektonik breş özelliğinde kayaç kütleleri olduklarını gösterir. Mermerin rengi, içindeki kayaç bileşenlerine ve fay kırıkları boyunca taşınan hidrotermal çözeltilere bağlı olarak değişiklik gösterir. Hidrotermal çözeltilerin varlığı gerek mermer bloğu içerisinde gerekse kırık zonları boyunca belirlenmiş pirit, malahit, azurit, nabit bakır cevher oluşumlarından belirlenebilmiştir.

Magmatic, sedimentary and volcano-sedimentary units in the age range from Jura to Middle Eocene on the Southeast Anatolia Drifting Belt were affected by tectonic forces and deformation and tectonic traces were widely observed in the study area. Guleman Ophiolite is the oldest unit in the region, with unconformity over this unit, Lice Group and Maden complex. In the widespread ultramafic rocks of the Alacakağı area of Elazığ, advanced lithophyllite occurrences are observed, especially under the effect of tectonism along tectonic lines. Lisvenitler is interspersed with serpentine minerals (lizardite, chrysotile), talc, diopside and chromite minerals in serpentinized ultramafites. This mineral assemblage shows a high rate of reaction between magmatic roots and minerals in fluid existence. There are marble formations that offer different textures and colors settled along Lisbonites, along tectonic lines, and at longer distances. Mineralogical and chemical properties of the marble samples taken from the marble quarries opened at different stratigraphic levels of the study area were determined and the change and the reasons of these properties were examined. This study, prepared as a Master Thesis, covers the geology of the Altıolaya-Elazığ environment and the formation of Rosso-Levanto marbles. The geological, petrographic and chemical analyzes carried out indicate that these marbles are rock masses with calcite / micritic cemented tectonic breccia characterized by the accumulation of basic and ultramafic rock fragments and fragments, which are formed as a result of accumulation of rocks in the study area transported between large fault surfaces. The color varies depending on the rock components and hydrothermal solutions carried along fault fractures. The presence of hydrothermal fluids can be determined in the form of pyrite, malachite, azurite, native copper ore in the marble block or along the fracture zones.