İSLAM HUKUKUNDA AİLE İÇİ HUZURSUZLUKLAR VE ÇÖZÜMÜ (DİYARBAKIR ŞER'İYYE SİCİLLERİ ÖRNEĞİ)

Abstract

İnsanlık tarihinin her döneminde, aile içi huzursuzlukların hangi şekillerde vuku bulduğunu anlamak, çözüm sunmak için önemlidir. Nüşûz, İslam aile düzeninde karı-koca arasında yaşanabilecek huzursuzluk ve sorunları ifade eden bir kavram olarak kullanılmıştır. Nüşûz ve diğer ilişkili kavramların Kur'an-ı Kerim'de zikredilmiş olması meselenin ehemmiyetini göstermektedir. Bu çalışmada aile içi huzursuzluklara neden olabilecek durumlar tespit edilmeye çalışılmış; nüşûz, şikâk, irâz kavramları incelenmiş ve bu kavramların hangi durumları tanımlamada kullanıldığı ve hukuki alana yansımaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Kavramların pratikte nasıl işlendiği ve yansımalarının Diyarbakır Şer'iyye Sicilleri'nde yer alıp almadığı araştırılmıştır. Karı-koca arasında nüşûz vuku bulduğu zaman sunulan çözüm önerileri ve hukuki sonuçları incelenmiştir. Tezde sırasıyla; İslam'da Aile içi hak ve sorumluluklar, Aile içi huzursuzluk olarak tabir edilen nüşûz ve ilgili kavramlar araştırılmış, varsa şer'iyye sicillerinden elde edilen veriler sunulmuştur. Ayrıca günümüz türkçesi ile daha kolay anlaşılması için çaba sarf edilmiştir. Karı-kocanın nüşûzunun çözümü ve hukuki sonuçları incelenmiş bu bağlamda Şer'iyye sicillerinden örneklendirme yapılmıştır.

In every period of human history, it is important to understand the ways in which domestic dispute has occurred in order to offer solutions. In the Islamic family system, the term nush?z is used to refer to the problems that may arise between husband and wife. The fact that nush?z and other related terms are mentioned in the Holy Qur'an signifies the importance of the issue.In this study, we have tried to identify the situations that may cause domestic disputes; we have examined the terms nush?z, shiq?q, and ir?z and tried to determine which situations these terms are used to define and their place in the Islamic legal field. How these terms were practiced and whether they can be found in the Diyarbakır Shar'iyye Records have been examined. The solution proposals and legal consequences of the cases of nush?z between husband and wife have been analyzed. This thesis yields, domestic rights and responsibilities in Islam, nush?z, which is defined as domestic disputes, and related terms have been researched, and the data obtained from the shar'iyye records, if any, have been presented in this order. In addition, efforts have been made to make it easier to understand in today's Turkish. The solution and legal consequences of the nush?z between husband and wife have been analyzed and in this context, examples from the Sharia records have been given.