Ali Şir Nevai'nin 'Muhakemetü'l Lugateyn' isimli eserinde 'Türk-Türkçe' ve ' Fars-Farsça' algısı"

Abstract

Dil, kültür ve kimlik ilişkisi insanlığın var oluşundan beri sürekli birbirini birbirini besleyen ve birbirleriyle etkileşim halinde olan unsurlardır. Bu her üç unsurla temas halinde olan milletlerin ürettikleri her şeyüzerinde de bu unsurların izlerini görmek mümkündür. Bu unsurların izlerini yansıtan bir eser olarak15. Yüzyılda yaşamış olan Ali Şir Nevai’nin kaleme aldığı “ Muhakemetü’l Lugateyn“ isimli eserincelenirken de her şeyden önce Türk halkları ile İrani halkların ortakyaşam alanlarındaki dil,kültür vekimlik temaslarının dikkate alınması gerekir. Bildirimizin amacı, öncelikle dil ile kimlik algısının engüzel örneğini bize sunan bu eserin yazarının yaşadığı coğrafya ve bu coğrafyanın tarihsel ve dönemseldurumunu tespit ederek yazarın ve dolayısıyla eserin üzerindeki bu etkilerden yola çıkarak eserinyazıldığı ortamı anlamaya çalışmaktır. Bu temele dayandırmaya çalıştırdığımız bildirimizde Ali Şir Nevai’nin neden böyle bir eser yazma girişiminde bulunduğu, eserin içeriğini oluştururken nasıl bir yolizlediği ile “Türk - Türkçe” ile “Fars - Farsça” yı nasıl algıladığı ve bu algının sonuçları hem dil hem dekültür açısından ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bildirimizde Ali Şir Nevai’nin bu iki dilin hangiözelliklerini kullanarak karşılşatırma yaptığı , eserinin geçerliliğini sağlayabilmek için eserini hangitemeller üzerine kurduğu ve “Türk - Türkçe” ile “Fars - Frasça” algısının nasıl oluştuğu ile bu algınıneserdeki yansımaları incelenmeye çalışılacaktır. Çalışmamız sırasında öncelikle dil kimlik bağlantısıüzerinde durularak Ali Şir Nevai’nin Muhakemetül lugaeyn isimli eserinden bueser hakkında yazılmışTürkçe Farsça İngilizce eserlerden yararlanılacaktır